Eindelijk bevrijd

Honderden vliegtuigen kwamen over
Burgh-Haamstede werd in de ochtend van 17 september opgeschrikt door een zwaar bombardement. Op verschillende plaatsen werd het afweergeschut van de Duitsers gebombardeerd. Vijf inwoners verloren daarbij het leven. Het bombardement bleek een voorbode te zijn van de operatie Market Garden. Om de weg vrij te maken voor de duizenden vliegtuigen die over de Kop van Schouwen moesten vliegen, werden de Duitsers bestookt. Operatie Market Garden was een geallieerd offensief om in één keer vanaf de Nederlandse grens door te stoten. Daarmee zouden in een klap alle grote waterwegen naar het Ruhrgebied overgestoken zijn. Parachutisten werden gedropt achter de vijandelijke linies. Uiteindelijk mislukte de operatie en de opmars van de geallieerden stagneerde. De start van de operatie Market Garden isniemand in deWesthoek ontgaan. Rond het middaguur kwamen de vliegtuigen. Dakota's die grote zweefvliegtuigen (met parachutisten en materieel) voorttrokken. De vliegtuigen werden ter bescherming begeleid door Spitfires en Mustangs. Uur na uur trokken de vlíegtuígen over. ,,Achter ons huis was een serre en daar hebben we de hele middag staan kijken naar al die toestellen die over trokken. Ook was het een mooi gezicht om die Spitfires telkens naar beneden te zien duiken, recht op het afweergeschut af" zegt Maarten Dijkman uit Haamstede, toen acht jaar.
De destijds zevenjarige Wim de Vrieze herinnert zich deze dag nog goed. ,,Mijn vader zei 'noe isten oorlog zó aot elope'" Dat bleek voor Schouwen-Duiveland allesbehalve waar. Het eiland moest wachten tot de lente van 1945. Twee dagen lang kwamen de vliegtuigen over en ondanks het bombardement op zondagochtend werd door de Duitsers vanuit de bunkers in de duinen bij Haamstede voortdurend op de vliegtuigen geschoten. De tweede dag moesten twee zweeftoestellen in de Westhoek een noodlanding maken. Een derde kwam neer bij Dreischor en een vierde maakte een noodlanding bij Nieuwerkerk. Ook een van de trekkende Dakota's kwam neer en werd verwoest.


Haamstede 1945 1945: Intocht geallieerde militairen in Haamstede, de persoon rechts van de heer met hoed in de hand moet de weer in ere herstelde Burgemeester van Haamstede, Jhr. Roëll zijn. De N.S.B. Burgemeester werd afgezet en geïnterneerd
Rechts café Brandenburg. Het is waarschijnlijk de overgangsfase, waarin onderhandelingen tussen geallieerden en de Duitse bezetter plaatsvonden, omdat de Duitse militair rechts op de foto met fiets, zijn geweer nog draagt
Haamstede 1945 2

Op 28 April 1945 wordt via de radio bekend gemaakt, dat de Duitsers bereid zijn te capituleren. Kort daarop wordt dan ook definitief de capitulatie bekend gemaakt. Of nu ook de Duitse commandant in Nederland zal capituleren, blijft een open vraag. Deze vraag wordt echter beantwoord op vrijdagavond 4 mei 1945. De radio maakt namelijk bekend dat ook de Duitse commandant in Nederland besloten heeft de strijd te staken.
Lees het hele bericht

 

6 Mei 1945
* Onder dagtekening 6 Mei 1945 door de Streekcommandant Schouwen het volgende bekend gemaakt:
"Op 6 Mei 1945 is een waarborgvrede tussen de Duitse Wehrmacht en de Nederlandse Binnanlandse Strijdkrachten (verzetsbeweging) ingetreden. Elementen die de rust en orde verstoren, worden zowel door de Duitse Wehrmacht als door de Binnenlandse Strijdkrachten als communisten behandeld. Er wordt zeer scherp tegen hen opgetreden. De speruren voor Nederlanders werd van weerszijden vastgesteld van 22.00 uur tot 04.00 uur. Alle onopgehelderde burgerlijke vragen voor het gehele eiland beslist tot nader order de heer Vriesendorp, Slot Moermond in Renesse. Voor alle afznderlijke gemeenten de bevoegde burgemeesters. Ouders en volwassenen op het eiland Schouwen: Let op uw kinderen. Wees voorzichting met het verlaten van militaire doelen. Zorg daarom dat kinderen niet spelen met gevonden losse patronen, lonten enz. Vermijdt meer dan ooit mijnenvelden, opdat de oorlog niet meer slachtoffers eist. In verband hiermee zou ik als Districtscommandant, ook namens de Ortskommandant, de bevolking van het eiland Schouwen en vooral de aangestelden in Openbare Dienst, mijn dank uitspreken voor de loyale samenwerking en opgeofferde medewerking voor het bewaren van de rust en orde, zowel voor het aan mij bewezen vertrouwen.
(get.) Hinricher,
Ob. Ltn. U. Bezirkskommandant".

 

*In de nacht van zaterdag 5 op zondag 6 Mei 1945 wordt de schrijver, L.A. Verburg, telefonisch door de burgemeester van Kortgene medegedeeld, dat de geallieerden in de loop van de zondagmorgen 6 Mei, naar Schouwen en Duiveland zullen vertrekken. In verband daarmee arriveert zondagmorgen ook de burgemeester van Zierikzee, Jhr. Mr. J. Schuurbeque Boeije in Colijnsplaat, gereed om naar zijn gemeente terug te keren. Aangezien die zondagmorgen de weersgesteldheid voor de geallieerden niet voldoende gunstig blijkt te zijn, wordt de overtocht uitgesteld tot maandagmorgen, 7 Mei 1945 omstreeks 07.30 uur.

 

Schouwen Eng patrouilleboot LCS

Engelse patrouilleboot (LCS) op Schouwen

 

7 Mei 1945
Op genoemd uur heeft zich op de haven van Colijnsplaat al een groot aantal Engelse militairen (zogenaamde commando- troepen, met de bekende groene muts) verzameld. Van landingsvaartuigen is op dat ogenblik echter nog niets te bespeuren. Deze ziet men omstreeks 08.00 uur verschijnen vanuit de richting Katseveer. het zijn platte, grijs geschilderde, vaartuigen. Aan de voorzijde zijn zij voorzien van een soort deur, welke geopend kan worden en alsdan als loopplank dienst doet. Omstreeks 08.15 uur begeven de commando's zich aan bord, zwaar bewapend met moderne tommy-guns enz. De "Royal Artillery" rondom Colijnsplaat heeft inmiddels de kanonnen opgesteld, met de vuurmonden in de richting.
Lees het hele bericht

 

Op 10 Mei 1945 wordt 's middags in de Christelijk Gereformeerde Kerk een kerkdienst gehouden, teneinde God te danken voor de geschonken bevrijding. Sprekers zijn: Ds. F.C. Kleinman, Nederlands Hervormd predikant in Renesse (tekst: Genesis 32:10) en Ds. J. Meester, Gereformeerd predikant in Brouwershaven (tekst: Psalm 46:10)


Bron: zierikzee-monumentenstad.nl


Terugblik
De Duitsers moeten niet alleen met ongrijpbare ondergrondse en onvoorspelbare geallieerden rekening houden, maar ook met opstandige, gewapende, Armeniërs, irreële bevelen voor offensieve acties van Hitler's generaals in Duitsland en barbaars standrecht bestaande uit ogenblikkelijke executies van alle Nederlandse burgers, die de Duitsers een strobreed in de weg leggen. Dit standrecht is op uitdrukkelijk verzoek van Christiaansen in september 1944 door Hitler’s staf voor heel Europa ingesteld.
De geallieerden hebben geen gebruik gemaakt van de mogelijkheden geboden door de Armeniërs en de ondergrondse om Schouwen-Duiveland voor de winter van ’44 -‘45 te bevrijden. De afloop van een gecombineerde Armeense/ondergrondse opstand met of zonder assistentie van de geallieerden was niet te voorspellen en vond niet plaats. De geallieerden zijn onbegrijpelijk lang doorgegaan met het beschieten en bombarderen van gebouwen en gebieden op SchouwenDuiveland zonder enige strategische betekenis. Dit heeft onnodige levens van burgers op het eiland gekost en veel schade aangericht. Het mislukken van de ophaalactie van de geallieerden op 7 december 1944 is te wijten aan de bijzonder klunzige voorbereidingen voor en de uitvoering van deze actie door de geallieerden. In januari en februari 1945 slaagden Engelse commando’s er wel in mensen van Schouwen-Duiveland naar bevrijd gebied te brengen. Een geallieerde bevrijdingsactie van Schouwen-Duiveland had waarschijnlijk tot dezelfde tafrelen, ellende en hoge aantallen slachtoffers onder de burgerij geleid als  tijdens de bevrijding van Walcheren en Zuid-Beveland.
Bron: http://www.janverhoeff.nl/schouwenrevisited.pdf

 


Mislukte plannen
Oud-en-nieuw vierden de Duitschers zeer luidruchtig en met veel alcohol. Terwijl wij in het donker zaten, onszelf moesten troosten dat het nieuwe jaar de overwinning zou geven, vierden de soldaten op straat met hun tijdelijke vriendinnetjes een daverend feest. Er werd geschoten, er werd gedronken, er was “Stimmung". Het feest duurde tot diep in den nacht – weinig burgers konden goed slapen. De Duitsche legerleiding scheen er op te rekenen dat de geallieerden eveneens aan het feesten zouden zijn. Zij beraamden een groote luchtaanval voor op Zeeland. De bedoeling van hen scheen te ziin een groote troepenmacht te verzamelen op Flakkee en Schouwen en Duiveland, met vliegtuigen alle stellingen van de geallieerden in Zeeland te vernietigen en dan... frisch drauf!
De geallieerden beten in de Ardennen nijdig terug; ze bombardeerden de Duitsche tankcolonne en de aanvoerslinie, de aanval werd tot stilstand gebracht. De Duitsche aanval op Zeeland, die via Flakkee moest geschieden, werd door de ondergrondsche berichtgeving op Flakkee aan de geallieerden medegedeeld. De geallieerden bombardeerden daarop heftig de Duitsche troepen op Schouwen en Duiveland, die zeer groote verliezen leden. Duitsche soldaten zelf spraken met afschuw over deze bombardementen; hun schatting van dooden, tengevolge van het geallieerde optreden varieerde van drie tot acht duizend man. De aanval kon niet meet doorgaan.
Bron: Verdrinkend land

 

Terug hoofdpagina2