Noord-Zeeland

Titel foto N Zld2

Het noordelijk deel van Zeeland staat vaak minder in de belangstelling dan de delen rond de Westerschelde waar zich de Slag om de Schelde afspeelde en waar Walcheren in een Festung was veranderd, dorpen in Zeeuws-Vlaanderen tijdens de acties van de Slag om de Schelde bijna volledig vernietigd werden. Toch heeft in dit noordelijk deel van de provincie de bezetting het langste geduurd: Schouwen-Duiveland heeft, hoewel de Geallieerden vlakbij waren, het langst moeten wachten op de bevrijding. Meer daarover leest in het afoznderlijke hoofdstuk over dit eiland.

Op deze pagina hebben we informatie bijeengebracht over Noord-Beveland, Tholen en Sint Philipsland.


Irene Brigade in Zeeland 14 november 1944 – 10 april 1945
Voordat de Irene Brigade naar Zeeland werd bevolen was de herovering van Walcheren, Zuid- en Noord-Beveland, Tholen en Zeeuws-Vlaanderen reeds voltooid en werd zij belast met bewakingstaken, zodat de Britse en Canadese troepen die de verovering hadden voltooid grotendeels vrijkwamen voor operaties elders. De beveiliging van het veroverde deel van Zeeland was in handen van het 1ste Candese Leger bestaande uit onder andere de 4de Canadese Pantserdivisie, Poolse Pantserdivisie en 52ste Divisie (later vervangen door Nr 4 Commando Brigade). Later werden zij versterkt met onderdelen van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten, twee Belgische Fuselierbataljons en een nieuw geformeerd Nederlands Bataljon. De Irene Brigade werd hiervoor ook ingeschakeld en ingedeeld bij de 52ste Divisie. Bij haar aankomst op Walcheren trof zij Walcheren voor het grootste gedeelte onder water aan, vanwege de door de geallieerden gebombardeerde dijken.


1944 Tholen inundatie  1944 Tholen vernielde brug   Tholen brug Eendracht
     

Aan Tholens betrekkelijk isolement kwam een eind in 1928 toen de brug over de Eendracht voor het verkeer werd opengesteld. Tijdens  de  Tweede  Wereldoorlog  is deze brug  tweemaal  vernield,  in  1940  door  Nederlandse militairen  en  in  1944  door  terugtrekkende  Duitse troepen.  Na  de  oorlog  is  deze  door  het  Rijk  hersteld en  werd  het  bruggeld  afgeschaft. 

De Tweede Wereldoorlog was voor AnnaJacobapolder erg ingrijpend. In 1943 werd de buurtschap De Sluis afgebroken om plaats te maken voor  mijnenvelden, bunkers en een  tankgracht. In 1944 werd de Polder op last van de bezetters onderwater gezet. De  inwoners moesten evacueren en de tramrails werden afgevoerd. Op 4 november 1944  trokken Canadese pantserwagens over de gedeeltelijk vernielde Slaakdam en werd Sint-Philipsland bevrijd. Het schiereiland lag echter nog vele maanden in de frontlinie. Bij een Duitse raid werd nog in januari 1945 de watertoren van AnnaJacobapolder opgeblazen.

Tholen Duitse bunkers Veerhaven Anna Jacpolder veer Zijpe bunkers vfpers stavenisse1

Duitse bunkers bij de Veerhaven. Derde foto: Vf personeel - Stavenisse

Lees meer over Tholen op de afzonderlijke Tholen-pagina.


 Vanuit Anna Jacobapolder bestookten tanks en mortieren van de 4e Canadese Pantserdivisie op 5 november de havens van Zijpe en Bruinisse op Schouwen-Duiveland. Daar lagen de drie moderne kanonneerboten van de Kriegsmarine, die op 3 november Welberg vanaf het Volkerak hadden beschoten. Omdat ze binnen het bereik van de geallieerde artillerie lagen, konden ze geen kant op. De bemanning blies daarom de schepen op. Een belangrijk strategisch gevolg van de geallieerde posities op Sint Philipsland was, dat de Duitsers niet langer gebruik konden maken van de noord-zuidverbinding tussen de Oosterschelde en de Grevelingen over het Zijpe. Canadese verkenningspatrouilles staken op 6 en 7 no-vember het Zijpe over naar Schouwen-Duiveland, maar het aanvankelijke plan een landing op Schouwen-Duiveland uit te voeren werd twee weken later afgeblazen. Het geallieerde opperbevel achtte zo'n risicovolle operatie niet nodig omdat het voornaamste doel van de geallieerde operaties in Zeeland, de openlegging van de route naar Antwerpen, toen al bereikt was. Begin november 1944 had het 15e Leger de intentie om de gehele Duitse bezetting van Schouwen-Duiveland en Goeree-Overflakkee weg te halen. De Kriegsmarine was het daar volstrekt mee oneens.
Hitler kon zich vinden in de argumenten van de marine en gelastte, dat de eilanden gehandhaafd diende te worden in de Duitse verdediging en zelfs versterkt moesten worden.
(Bron: De Slag om de Schelde 1944)

 Terug hoofdpagina2