1945 Noodwoningen

Leven op overstroomd Walcheren Nood- en bunkerwoningen  Walcheren en Zeeuws-Vlaanderen na bevrijding

 bunkerwoning tkst bunkerwoning tkst2Bron: Nieuwe Leidsche Courant 7-1-1947


 


In 1945 wordt het Noodvolkshuisvestingsbesluit van kracht. Gezien de vele verwoestingen en de ‘overbewoning’ van gespaard gebleven woonruimte is ook voor Middelburg noodwoningbouw noodzakelijk. Tussen 1946 en 1950 worden er ongeveer 175 geplaatst. Bij gebrek aan bouwmaterialen besluit men deze noodwoningen te importeren. Zo bestelt de gemeente Middelburg in juni 1945 90 noodwoningen bij de firma’s Bruynzeel en Panagro. In 1946 wordt een flink aantal nieuwe noodwoningen binnen de vesten in gebruik genomen: 30 houten Finse woningen aan de Achtersingel, Klein Vlaanderen en in de Sint Jorisstraat, 40 stenen noodwoningen aan het Molenwater en de Zuidsingel en 20 stenen noodwoningen aan de Achtersingel, op het Noordbolwerk, aan de Zuidsingel en in de Sint Jorisstraat. Later worden nog vier noodwoningen geplaatst aan Bachtensteene, een in de Zusterstraat en twee aan de Kleverskerkseweg. Alle noodwoningen in de binnenstad zijn in de loop der tijd weer afgebroken. Buiten de vesten verrijzen 14 Oostenrijkse woningen en vier houten geprefabriceerde Bruynzeel woningen. Aan de Breeweg komt een apart noodwoningenwijkje van 70 Engelse Maycretewoningen, Zanddorp. De Maycrete- en Bruynzeelnoodwoningen worden in de jaren zestig en zeventig gesloopt.
Bron: Zeeland in bewogen dagen


Vlissingen: barakken t.b.v. huisvesting van arbeiders werkzaam in de wederopbouw; de Zwitserse regering schonk complete barakkenkampen van elk 13 uitneembare houten barakken (7x slaap-, 1x was-, 3x eet-, 1x keuken-, 1x dienst-barak) voor Walcheren (Vlissingen, Westkapelle, Domburg). Op 23 juli 1945 kwam de eerste trein met "Don Suisse"-barakken aan, deze werden geplaatst op een terrein van de NV Haven van Vlissingen en aan sportveld Bertha II (Koudekerkseweg). Een 20-tal arbeiders weigerde onderdak in dit "unheimisch" verblijf en vertrok direct naar Den Haag. Na enige aanpassingen vonden ca. 2000 personen onderdak.


noodwoning polderhuis1 noodwoning Polderhuis2 noodwoning Polderhuis3

 

Interieur van een noodwoning, zoals dat te vinden is in het museum Polderhuis Westkapelle .


NISSENHUTTEN

Wemeldinge 1944 bouw nissenhut by HennellIn 1916 ontworpen door de Canadese kapitein P.N. Nissen (1871- 1930) – werden voor het eerst op grote schaal gebruikt tijdens de Eerste Wereldoorlog 1914-1918. Een betrekkelijk geniaal ontwerp, dat met behulp van een hamer en een Engelse sleutel in elkaar kon worden gezet. Ikea had er nog een lesje van kunnen leren. Rothuizen noemt het ‘het eerste voorbeeld van massaproductie van gebouwen die voor mensen bedoeld zijn’. Het bouwpakket bevatte houten vloerbalken en vloerplaten, stalen gebogen spanten en golfplaten voor de zijgevel- en dakbekleding.

Noodkerkje Ellewoutsdijk
In de oktoberdagen van 1944 kwam Ellewoutsdijk onder vuur te liggen. De hervormde kerk veranderde in een ruïne. Omdat de woning van koster Smallegange niet voldeed, moest er een tijdelijk kerkgebouw komen. Het Provinciaal Bureau Wederopbouw Zeeland kwam – bij monde van districtsopzichter Luciën – met een verrassende oplossing: twee nissenhutten achter elkaar zetten, en ze overlangs doormidden knippen om een verhoogd dak met glasstroken te kunnen construëren. Het kerkje aan de Langeviele naast de verwoeste villa Zorghvliet werd ingewijd op 7 april 1946, vlak voor Pasen. De voor- en achtergevel werden gemetseld, en het gebouw werd van een eenvoudig torentje voorzien. [Nu herbouwd bij Bevrijdingsmuseum, Nieuwdorp ]

Bron: ZeelandGeboekt

nissehutoostburg1008 01k noodkerkje Nissenwoningen Oostburg

Andere typen noodwoningen waren de Oostenrijkse huizen en de Engele maycretewoningen. Oostenrijk kampte na de Tweede Wereldoorlog met een groot voedseltekort en verkocht veel woningen die konden worden betaald in 'natura'; zaden, gedroogde groenten en visconserven werden als betaalmiddel ingezet. In de tijd van gebrek aan valuta was deze betaalmethode zeer welkom. Karakteristiek voor de woningen is de in hout opgetrokken bouwmassa, die staat op een bakstenen plint en een betonnen fundering. Hun uiterlijk is sober en zakelijk, zonder specifieke stijlkenmerken. Naast de isolatiekwaliteiten hadden de woningen een korte lever- en bouwtijd, en beschikten over een praktische indeling en veel ruimte. De woningen bevatten op de begane grond een woonkamer met een eethoek, een studeerkamer, een keuken, gang en wc. Op de verdieping zijn er een ouderslaapkamer, twee kinderslaapkamers met ingebouwde kasten en een kleinebadkamer. Vanuit de keuken is er een toegang naar de kleine kelder, vanaf de overloop op de verdieping kan de vliering worden bereikt. Een eenvoudig zadeldak met pannendekking herbergt de bovenverdieping.
 
De Maycrete, twee-onder-één-kap-woningen werden voornamelijk uit gewapend beton en hout vervaardigd. De fundering bestond uit een ringbalk van beton. Hierop lag een met asfalt bestreken betonnen vloer. De wanden leken wel wat op een schutting en bestonden uit stijlen van schokbeton met daartussen platen van waterdicht beton, aan de binnenzijde afgetimmerd met hardboard. Het plafond was van zachtboard en het zadeldak was afgedekt met golfplaat van asbestcement. Wegens deviezengebrek werden alleen de wanden en het dak uit Engeland aangevoerd. Het houten binnenwerk werd in Nederland vervaardigd. De woningen waren geheel gelijkvloers en bevatten een woonkamer, drie slaapkamers, een badkamer met toilet en douche, die alleen via de ouder-slaapkamer bereikbaar was, een keuken en een inpandige berging. De plattegrond van de Nederlandse versie is aangepast door H. van Saane en week af van de Engelse, die geen gang kende. De Maycrete-woningen vielen onder de in Nederland gebouwde noodwoningen op doordat ze geen apart toilet hadden, maar dit in de badkamer was geïntegreerd.

Beide typen woningen zijn soms later gerenoveerd ( zie de foto's ) en vooral de Oostenrijkse woning is ook nu nog een geliefd woonobject. Lees ook 'Maycrete-huisjes in Oss zijn niet monumentaal en kunnen te zijner tijd weg'

Over wederopbouw leest u meer in het hoofdstuk over Middelburg.


Wanneer ons eiland droog komt, zal er een groot tekort aan woningruimte ontstaan. Alsdan zal er een enorme hoeveelheid werk zijn te verrichten, zoodat naar dezerzijds wordt verwacht de evacuatie voor een groot gedeelte zal opgeheven worden. Voor deze terugkeerenden dient woningruirnte aanwezig te zijn en om deze op de juiste tijd aanwezig te hebben, dienen nu reeds de noodige maatregelen te worden voorbereid. Persoonlijk geef ik de voorkeur aan noodwoningen.
[Burgemeester Dregmans, Koudekerke; rapportage 2 juli 1945]


 

 Terug hoofdpagina2