Gevechten om de Sloedam

General der artillerie Albert Wodrig van het XXVI.Armeekorps had besloten dat de weerstand in het zuidwestelijk deel van Nederland, zo snel mogelijk gebroken diende te worden. De SS-Verfügungsdivision diende het verzet op Walcheren zo snel mogelijk te beëindigen. Om 03.00 uur opende de Duitse artillerie de inleidende beschietingen. De eerste aanval op de Sloedam werd ingezet door de 9.Kompanie, IIIe Batallion van de SS-Standarte “Deutschland” onder SS-Standartenführer Steiner. Uitstekend gericht Frans artillerievuur sloeg deze aanval echter af. Vervolgens gooiden de Duitse troepen opnieuw geschut in de strijd en voerde de Luftwaffe enkele luchtaanvallen uit op Arnemuiden, Vlissingen en bij Middelburg.
Bron: Go2War2

De strijd aan de Sloedam anders dan voorzien. Om het verzet bij de Sloedam te breken, werd aan Duitse zijde een eskader bommenwerpers ingezet die middels grond- en luchtwaarneming gefaseerd de Franse verdediging en de artillerieopstellingen bombardeerden.  Tegelijkertijd beschoten de drie beschikbare artillerieafdelingen de Franse opstellingen aan de oostkant van Walcheren. Het gevolg was dat omstreeks 15.30 uur het bevel werd gegeven tot de terugtocht toen duidelijk werd dat veel verdedigers waren gevlucht.  Kort daarop kwam een nieuwe Duitse aanval op gang en konden de geruimde Franse stellingen zonder verzet doorschreden worden. De Franse terugtocht naar Vlissingen verliep intussen in grote wanorde.  Daarbij bleek de marinebatterij bij Breskens, door gebrek aan communicatiemiddelen, niet in staat de gevraagde artilleriesteun te verlenen om de terugtocht te dekken.  Het gevolg was dat Middelburg als oversteekplaats over het kanaal, ter bescherming van de linkerflank, enkele keren willekeurig door het Franse geschut vanaf Breskens werd beschoten.  Door gebrek aan brisantgranaten werden daarvoor granaten tegen zeedoelen gebruikt. Dat type veroorzaakte bij een treffer geen verwoestende schokgolf, maar extreem veel hitte in voorwaartse richting zodat het centrum op tientallen plaatsen was gaan branden. Volgens een latere inventarisatie door de brandweercommandant zijn er 30-40 granaten in de binnenstad gevallen.
Bron: Ton Goossens in: Nehalennia, maart 2015.

 

 
De aanval op Walcheren brak volgens Kamerling1 los op 17 mei om 3.00 uur toen twee Duitse afdelingen artillerie het vuur openden op de westzijde van de Sloedam "Deze inleidende beschieting duurde onafgebroken tot 3.30 uur, waarna de 9e compagnie van het IIIe bataljon van de Standarte Grosz Deutschland de Sloedam betrad en deze trachtte te overschrijden ... De Duitsers leden zware verliezen en moesten, nadat zij enige honderden meters terrein hadden gewonnen, worden teruggenomen".
Dit kan echter niet hebben plaats gevonden. Immers in het Kriegstagebuch van de SS-VDivision, waartoe het regiment Grosz Deutschland behoorde , kan men wat de gebeurtenissen op 17 mei betreft lezen: Dasz die Behelfsbrücke trotz der äusserst, schwierigen 'Brückenverhältnisse und des fühlbaren Materialmangels am Morgen des 17.5 fertig wird, ist den rastlosen Einsatz des Pionierbatalion zu danken. 8.30 kann mit dem 'Übergehen des restlichen Teile der Kampfgruppe, insbesonders der Artillerie begonnen werden.' Der zunächst für den frühen Morgen geplante Angriff musz darum noch einmal verschoben werden".
Maar wat is er dan wel gebeurd? Ook hierover geeft het zojuist, aangehaalde dagboek de nodige inlichtingen. Deze luiden als volgt: In den frühen Morgenstunden wird die Aufklärung gegen den Walcherendamm und das Ostufer der Insel Walcheren durchgeführt. Ergebnis: Scheinbar 2 Kompagnien mit Schweren Infanteriewaffen, dabei Panzerabwehr, bisher schwachen Artillerie Einheiten ". De door Kamerling vermelde aanval om 3,30 uur zal een uitgebreide Duitse verkenning zijn geweest.


1) kolonel van de Generale Staf b.d., auteur van de monografie 'De strijd in Zeeland. Mei 1940' dat als deel 6 van het hoofddeel III van 'De strijd op Nederlands grondgebied tijdens de Wereldoorlog II' door het Ministerie van Oorlog in 1954 werd uitgegeven.


 Bomkrater in spoorlijn

Inmiddels liet de geallieerde marine zich niet onbetuigd. Om 5.17 uur (4.57 GMT) nam de Franse torpedojager Cyclone een post in ongeveer 3 mijl noordoost van Breskens. Zij was vergezeld van de Britse luchtjager Wolsey, die de nodige bescherming tegen vliegtuigaanvallen gaf. Gedurende ongeveer 40 minuten vuurden de beide schepen met hun hoofdbewapening.Bovendien had vice-admiraal Abrial de Duitsers verrast door negen Franse marinevliegtuigen in te zetten. De SS-ers, die dagen lang geen vijandelijke vliegtuigen hadden gezien, dachten eerst dat het Duitse vliegtuigen waren. Maar toen de Franse vliegtuigen aanvielen drongen de Elite-Germanen zich tegen huisdeuren en muren. Echter tegen de vele tientallen Duitse vliegtuigen kon dit Franse escadrille het uiteindelijk niet bolwerken. Het ter beschikking stellen van vliegtuigen door vice-admiraal Abrial op 17 mei moet worden gezien in het licht van het grote tekort aan vliegtuigen van de geallieerden.

 

Foto: Bomkrater bij vernielde spoorlijn ergens in Zeeland. Foto geplaatst op de omslag van tijdschrift Het Leven, 1940 (35ste jaargang), nr. 22, zaterdag 1 juni, -echter ZONDER de hakenkruizen (weggeretoucheerd. Bijschrift: 'Ergens in Zeeland, waar de strijd hevig is geweest, troffen wij bovenstaand bewijs aan van de trefzekerheid der Duitsche bommenwerpers. De enorme krater maakte een snel herstel van de spoorlijn onmogelijk.' [Bron: Geheugen van Nederland]

 

 

 

 


Op het stafkwartier van Commando Zeeland hadden de achtergebleven officieren, onder leiding van luitenant-kolonel Karel, besloten het uiterste te doen, om Walcheren te behouden. Hoe moeilijk de positie van overste Karel was, blijkt uit het verslag van luitenant ter zee der eerste klasse W.H. van Zadelhoff die als luchtbeschermingsofficier zijn kwartier had op het vliegkamp Souburg en tevens veelvuldig op het stafkwartier aanwezig moest zijn. Toen hij op 17 mei omstreeks 4.50 uur op het stafkwartier (aankwam) bleek hem dat "... de kop van de staf niet meer aanwezig was. Op mijn navraag 'kreeg ik een mij niet bevredigend antwoord, doch wat later bleek mij dat de Commandant in Zeeland, tezamen met zijn chefs der beide staven en een aantal officieren waren uitgeweken naar Zeeuws-Vlaanderen... Dat luitenant-kolonel Karel officieel was benoemd tot commandant van het overgebeleven deel van het Stafkwartier was mij niet meegedeeld, doch mij pas in de loop van de ochtend duidelijk geworden... Hem treft geen blaam"
Het algemene gevoelen was dat al verdedigden de Fransen nu de Sloedam, zij op een gegeven ogenblik toch de terugtocht, moesten aanvaarden. Maar toen aan generaal Deslaurens Nederlandse hulp bij de verdediging werd aangeboden, was het antwoord ""Situation excellente; pas besoin de renfort hollandais. Tout va très bien"

Bron: Dr. F. Snapper, Mars et Historia


Teleurstellend
In vier dagen had de ss Standarte 'Deutschland' zowel de Bathstelling, de Zanddijkstelling, de stelling langs het Kanaal door Zuid-Beveland als de verdediging van de Sloedam doorbroken. Hierbij versloegen de drie ss-bataljons tien Franse en Nederlandse bataljons op Zuid-Beveland en Walcheren, terwijl bovendien twee Nederlandse bataljons capituleerden zonder aan de strijd te hebben deelgenomen. De val van de zwakke stelling langs het Kanaal door Zuid-Beveland was grotendeels toe te schrijven aan de demoraliserende uitwerking van de Duitse luchtaanvallen, hetgeen ook voor het verloren gaan van de Sloedam gezegd kon worden. Het optreden van de Nederlandse eenheden is zonder meer teleurstellend te noemen. Terwijl Franse troepen ver van hun geboortegrond streden (uiteraard ook voor hun eigen belangen), waarbij onder andere genéral de bigade Marcel Deslaurens het leven liet, gaven de door zwakke commandanten geleide Nederlandse eenheden zich vrijwel zonder slag of stoot over.

Bron: Mei 1940 (4e druk-2012)


 

 

Kaart aanval Sloedam 1940

(Klik op de kaart voor vergroting)

Franse soldaten

Fransen op de vlucht

Vluchtende Franse soldaten

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Overzicht gebeurtenissen

TERUG NAAR DE HOOFDPAGINA MEI 1940