De Koningin in Eede

Koningin-terugIn het geheim landde koningin Wilhelmina op 12 maart 1945 vanuit Engeland in Brussel. De volgende dag ging zij per auto naar Nederland. Bij het totaal van de kaart geveegde Zeeuws-Vlaamse grensdorp Eede zette zij om12.29 uur voor het eerst in bijna vijf jaar weer voet op Nederlandse bodem. De landsgrens tussen België en Nederland was voor dat moment provisorisch met een meelstreep gemarkeerd.
Zelfs aan de overkant van de oceaan bleef het bezoek niet onopgemerkt. The New York Time berichtte: 'Koningin Wilhelmina is na vier jaar en tien maanden ballingschap in Engeland teruggekeerd op haar geboortegrond voor een kort maar diep ontroerend bezoek aan haar eigen mensen. De Amerikaanse president Roosevelt schreef die dag aan Wilhelmina dat hij wenste dat hij bij deze gelegenheid aanwezig had kunnen zijn. De rondreis bracht de koningin op de eerste dag in Aardenburg, Sluis, Oostburg, Schoondijke, Breskens, IJzendijke, Philippine en Sluiskil. Haar bezoek werd om veiligheidsredenen slechts kort van tevoren aangekondigd. Toch was in alle dorpen veel volk op de been. Bij haar aankomst werd vrijwel overal spontaan het Wilhelmus ingezet. De koningin toonde zich ontzet over de enorme oorlogsschade, en was geroerd door de veerkrachtige houding van de bevolking. Zij schreef later in haar memoires: 'Overal waar ik kwam, dezelfde aandoening en geestdrift. Overal bloemen, geschenken en attenties van allerlei aard.'
De volgende dag deed ze Oost-Zeeuws-Vlaanderen aan, waarbij haar opviel dat dit gebied lang niet zo zwaar was getroffen als het westelijk deel. Aan de Westsluis van Terneuzen, waar op Dolle Dinsdag vijf medewerkers van Rijkswaterstaat waren geëxecuteerd, deed zich een ontroerend moment voor. Koningin Wilhelmina sprak met nabestaanden, speldde haar rozet af en legde die op een basaltblok. Iedereen nam vervolgens twee minuten stilte in acht, waarna de koningin de burgemeester verzocht ervoor zorg te dragen dat hier een monument zou komen. Dezelfde dag deed de koningin tenslotte nog Zaamslag, Axel en Hulst aan.
Bron: De slag om de Schelde 1944


In de ochtend van 13 maart 1945 verscheen aan de Nederlands-Belgische grens in Eede een gepantserde auto. Kort daarop stapte koningin Wilhelmina uit het voertuig. Zij werd opgewacht door commissaris der Koningin Quarles van Ufford en de griffier van Provinciale Staten. Vervolgens stapte de koningin onder luid gejuich van de plaatselijke bevolking over een van wit meel getrokken streep, een inderhaast aangebrachte symbolische aanduiding van de landsgrens. Een aantal fotografen en een enkele filmer legden de historische gebeurtenis vast, waardoor Eede korte tijd later landelijke bekendheid kreeg.

De terugkeer van de koningin naar Nederland was uit veiligheidsoverwegingen geheim gehouden. Zo ook voor de bevolking van Eede en Aardenburg. Pas kort tevoren was zij over het koninklijk bezoek ingelicht. Het feit dat Wilhelmina juist in Eede weer voet op Nederlandse bodem zette, was een flinke opsteker voor de plaatselijke bevolking.

Bij het einde van de bezetting in de herfst van 1944 werd 90 procent van de bebouwing in Eede onherstelbaar beschadigd. Eerst verwoestte de Duitse bezetter een groot deel van het dorp, na de bevolking op 17 september geëvacueerd te hebben. Dit om vrij schootsveld te krijgen tegen de oprukkende geallieerden. Vervolgens brachten de oprukkende Canadezen eveneens grote schade toe. Uiteindelijk lag Eede volledig in puin.

Na haar aankomst in Eede doorkruiste koningin Wilhelmina West-Zeeuws-Vlaanderen en de dag erna Oost-Zeeuws-Vlaanderen. Vervolgens bezocht de vorstin in ruim een week de overige bevrijde delen van Zeeland, Noord-Brabant en Limburg. Daarna keerde zij terug naar Londen, om op 2 mei 1945 opnieuw naar Nederland terug te keren. Vooral de eerste dagen in bevrijd Nederland maakten grote indruk op koningin Wilhelmina. Jaren laten schreef zij in haar memoires dan ook dat de grensoverschrijding in Eede een van de grootste gebeurtenissen uit haar leven was geweest.

Koningin Wilhelminaplein

Ter herinnering aan de grensoverschrijding werd begin 1954 het Nationaal Monument ‘De Nederlandse Maagd’ geplaatst op het Koningin Wilhelminaplein in Eede. Op 13 maart van dat jaar werd het beeld van de hand van Peter Roovers door koningin Juliana onthuld. In 1984 werden drie onderdelen aan het monument toegevoegd: een geallieerd rupsvoertuig, een plaquette met de namen van de Canadese regimenten die hier vochten en een plaquette met de namen van veertig oorlogsslachtoffers uit de toenmalige gemeente Aardenburg. Een grote historische foto van koningin Wilhelmina die de grens passeert werd op 13 maart 2010 onthuld en completeert het geheel.
Bron: Zeeuwse ankers

 

XBerichten 5October44 07

Eede vlaghijsen Provisorische vlaggenmast voor de ontvangst van de Koningin

14 Mei 1940. ,,Zeeland vecht door", vermeldt het legerbericht van generaal Winkelman. Maar na twee dagen doorgevochten te hebben, gingen de laatste resten van het Nederlandse leger in Zeeuws-Vlaanderen vlak bij Sluis de Belgische grens over. Daar, op het  laatste ogenblik, kwam nog een auto met een officier in kapiteinsuniform: ZKH Prins Bernhard. De Prins heeft er een korte nachtrust genoten en Hij gaf de bevolking van het kleine plaatsje een hand, informerend, hoe men erover dacht, dat de Koningin naar Engeland was uitgeweken. ,,Het was zo moeilijk voor Haar geweest ... ", zei Hij; en de Zeeuwen hebben de Prins begrepen.
In October '44 stond er vlak voor de grens in dezelfde omgeving opnieuw een auto stil. Een dame stapt uit, die verlangde te voet de Nederlandse grens over te komen ... Tranen stonden er in de ogen van de Zeeuwen, toen zij hun Koningin begroetten, na zoveel jaren ballingschap ... Zeeland heeft bij de bezetting het laatst en bij de bevrijding weer het eerst persoonlijk contact gehad met het Oranjehuis. En daartussen ligt de tijd waarin ook Zeeland doorgevochten heeft, trouw aan zijn historie, trouw aan Oranje.
Zeeland vocht niet alleen door in het georganiseerde verzet, waarvan hieronder sprake is.Ook tal van blijken van ongeorganiseerd verzet treft men er aan.
Bron: De provinciale geschiedenissen der LO - Zeeland, Rudolf van Reest

 

<<< terug