Toorenvliedt

hoofdgebouw-toorenvliedtRond de zomer van 1942 werd het landgoed Toorenvliedt gevorderd door de Duitse landmacht die hier het hoofdkwartier van de Atlantikwall op Walcheren en de beide Bevelanden vestigde. De beschutting van het park, de ligging aan een uitvalsweg en de nabijheid van 'Huize Toorenvliedt', villa ‘Vijvervreugd’ en kasteel ’Ter Hooge’ maakte Toorenvliedt een geschikte vestigingsplaats voor deze belangrijke Duitse staf.
Toorenvliedt werd aangeduid als Stützpunkt ‘Brünhild’. Vanuit Toorenvliedt werden in 1944 ca. 9000 militairen aangevoerd. Naast commandant Generaal-Luitenant Wilhelm Daser, bestond de staf uit 13 officieren, 35 onderofficieren en 131 manschappen. Het aangrenzende ‘Vijvervreugd’ huisvestte de logistieke eenheden van de staf, waaronder de veldkeuken. Kasteel ‘Ter Hooge’ was ingericht als officiersmess en deed dienst als woning van de divisie-commandant. Vanuit deze verbindingsbunker werden radio – telex en telefoonverbindingen onderhouden op Walcheren en hogere staven in België en Noord-Frankrijk. Het berichtenverkeer vanuit deze bunker verliep voor een deel versleuteld via het legendarische 'Enigma' codeerapparaat. Als zenuwcentrum van de Atlantikwall was Toorenvliedt van groot strategisch belang. In de zomer van 1942 begon dan ook de bouw van de eerste, dunwandige bunkers. Het toenemende geallieerde luchtoverwicht maakte het begin 1944 noodzakelijk de staf in bomvrije bunkers onder te brengen. Dit betrof drie commandobunkers, een communicatiebunker en drie woonbunkers. De bouw verliep niet altijd even voorspoedig. Een personeelsbunker verzakte in één week tijd zover dat de Middelburgse brandweer het grondwater er uit moest pompen. Een aantal bunkers werd gecamoufleerd als vreedzaam boerderijtje met puntdak en opgeschilderde ramen. De meeste bunkers werden als schuilplaats gebruikt bij bombardementen, de stafleden verkozen het comfortabele 'Huize Toorenvliedt' boven het beton. Echter toen op 6 juni 1944 (D-Day) de geallieerden in Normandië landden, gold ook op Walcheren de hoogste alarmfase. [Fotopresentatie: Interieur Communicatiebunker 618 (museumbunker)]

Commandobunker-TVLD01
Commandobunker-TVLD02
Commandobunker-TVLD03
Commandobunker-TVLD04
Commandobunker-TVLD05
Commandobunker-TVLD06
Commandobunker-TVLD07
Commandobunker-TVLD08
Commandobunker-TVLD09
Commandobunker-TVLD10
Commandobunker-TVLD11

Vanaf dat moment verbleef ook de staf continu in de bunkers. Het einde van het divisiehoofdkwartier Toorenvliedt werd ingeluid op 3 oktober 1944 door het bombardement op de zeedijk van Westkapelle. Na de bombardementen op de andere zeedijken verdween het lager gelegen Walcheren langzaam maar zeker onder water. Het hoofdkwartier moest op 17 oktober 1944 worden ontruimd. Het doel van deze acties, het uitschakelen van de Duitse verdediging in het achterland en het verstoren van de bevoorrading, communicatie en commandovoering werd bereikt. Na enkele omzwervingen streek de divisiestaf neer op de Dam nr. 6 – 8 in Middelburg. Hier ondertekende generaal Daser in middag van 6 november 1944, na een strijd van enkele dagen, de capitulatie. De oorlog op Walcheren was ten einde, maar het zoute water overspoelde het eiland nog meer dan een jaar lang. Dit had ook op Toorenvliedt een verwoestende uitwerking. Huize Toorenvliedt was zwaar gehavend en het prachtige park was een dode kale, vlakte.
Na de oorlog zijn de bunkers door gronddekking en beplanting aan het zicht onttrokken. Anno 2008 heeft de Stichting Bunkerbehoud de communicatiebunker (bunker 2) in samenwerking met de gemeente Middelburg ontgraven en toegankelijk gemaakt. Toorenvliedt is het laatste intacte divisiehoofdkwartier in Nederland. In internationaal verband is Toorenvliedt het meest compleet uitgebouwde exemplaar van de ca. 35 divisiehoofdkwartieren die langs de West-Europese kust werden aangelegd. Verder maakt de directe relatie van het hoofdkwartier en de inundatie van Walcheren het complex tot een waardevol historisch monument van de 'Slag om de Schelde'.

Bron: TracesofWar


Bekijk de fotoserie bunkers divisiehoofdkwartier:

 

toorenvliedt1
toorenvliedt2
toorenvliedt4
toorenvliedt5
toorenvliedt6
toorenvliedt7
toorenvliedt8
Tvliedt1
Tvliedt11
Tvliedt4
Tvliedt5
Tvliedt6
Tvliedt8
Tvliedt9


Tvliedt13 Tvliedt2 Tvliedt14
Bunkertype 608 Bunkertype 618 Bunkertype 645

klik voor vergroting