Tewerkstelling in Zeeland

Begin 1943 had men op Walcheren direct 1500 timmerlieden, ijzervlechters, betonarbeiders en grondwerkers nodig en de daaropvolgende opdracht bedroeg 2500 man. Teneinde verloop te voorkomen diende men direct tot dienstverplichting over te gaan. De mensen werden in kampen ondergebracht. De actie leverde in eerste instantie slechts weinig resultaat op, waarna ieder G.A.B. een aantal op kreeg dat direct "geleverd" moest worden. Zo'n opgave werd eerst in februari en daarna in maart verstrekt. De dienstverplichting werd steeds verlengd.. Ondanks de vele mogelijkheden die geboden werden bleef het resultaat beneden de eisen welke van Duitse zijde werden gesteld. Dit leidde ertoe dat de z.g. "Gemeinde-einsatz" toegepast ging worden. Dit hield in dat burgemeesters arbeidskrachten dienden aan te wijzen voor werken die in hun gemeenten ten behoeven van de Wehrmacht werden verricht. Hiervoor kwamen personen in aanmerking van 18-50 jaar. De duur van de tewerkstelling bedroeg 14 dagen en later 1 maand. Het was een soort wisselsysteem, waarbij alle arbeiders als ongeschoolden werden beschouwd en ook als zodanig werden betaald.. In begin 1944 werd bepaald dat de aanwijzing door de arbeidsbureaus zou plaatsvinden teneinde de burgemeesters, die overal protesteerden, buiten schot te houden. Wel zouden de gemeenten voor de nodige gegevens moeten zorgen. E.e.a. leverde toch weer te weinig resultaat op en mede daardoor gingen de Duitsers over tot de alom bekende razzia's, nu dan geheel buiten de G.A.B.'s om.
Bron: Vijfeeuwenmigratie.nl


Gemeinde-Einsatz

Voorzover in het kader van de Duitse verdedigingsplannen betonnen bunkers en muren opgetrokken moesten worden, kon de Organisation Todt (de Duitse organisatie die in ons land door Nederlandse aannemers, de beruchte ‘bunkerbouwers’, dit soort bouwwerken liet aanleggen) er slechts min of meer geschoolde arbeiders bij gebruiken, maar andere werkzaamheden waren er die ongeschoolde krachten, d.w.z. rommelaspergesook gewone burgers, konden uitvoeren. In het najaar van '43 werkten (vermoedelijk) nog acht-en-veertigduizend arbeiders aan de Atlantikwall; dat aantal was niet voldoende om op tijd de betonnen versterkingen te voltooien waartoe Rommel opdracht ging geven, laat staan dat die arbeiders ook nog langs de stranden over vele kilometers versperringen konden aanleggen en elders tankgrachten graven en ‘Rommel-asperges’ plaatsen. Hiertoe moesten willekeurige burgers gerequireerd worden, zulks in het kader van vorderingsacties die zich tot grote delen des lands zouden uitstrekken. Gevorderd moesten dan worden de diensten van mannen tussen de 18 en 45 jaar, zulks voor een periode van twee weken
 
(in mei '44 werd dat vier weken en in juni werd de leeftijdsgrens 50 jaar) - die mannen zouden voor dat werk betaling krijgen, niet veel evenwel, daar zij als ongeschoolde krachten beschouwd werden (het ‘grondloon’ was ruim twee kwartjes per uur); de gemeenten zouden voor de uitbetalingen zorgen. De centrale functie die de gemeentebesturen in dat geheel uitoefenden, kwam ook in de naam van de vorderingsactie tot uitdrukking: zij werd namelijk aangeduid als de ‘Gemeinde-Einsatz’. Nog voor deze zaak zich had toegespitst, was het in Zeeland tot een crisis gekomen. In de loop van november had de Beauftragte  daar aan tal van burgemeesters opdracht gegeven, voor allerlei graafwerk de diensten van burgers te vorderen, verscheidene van die burgemeesters hadden zich met de commissaris van de provincie en deze had zich met Frederiks in verbinding gesteld - Frederiks [SG van Binnenlandse zaken] ging op 23 november samen met mr. Kan naar Zeeland en voerde daar op de 23 ste en 24ste besprekingen in Middelburg en Goes.

Lees het volledige artikel over de Einsatz, de spitters en de rommelasperges.


Rommelasperges bouwen Ervaringen van tewerkgestelden uit Eindhoven in Domburg, 1944
Het bouwen van deze stellages was onze taak: de stammen de grond in heien en daaraan met bouten de lange oplopende, wat dunnere stammen bevestigen. Dat heien kon alleen bij eb gedaan worden, zodat onze werktijden elke dag iets opschoven en er bijvoorbeeld ook in de voornacht bij maanlicht gewerkt moest worden, of soms héél vroeg in de morgen bij het ochtendgloren. Zeker als je moest werken bij nog maar net terugtrekkend water was het geen pretje. Je zakte steeds wat weg in het natte zand en je stond eigenlijk in modderig water.

Lees verder


 

Rommelasperges1

Kor, 12 jarige jongen: "Langzaamaan veranderde het landschap, niet alleen door de bunkers. Overal op Walcheren werden palen geplant, boomstammen van 10 tot 25 cm dik. Die stonden dan weer 20 tot 25 meter van elkaar af. Voor deze palen zijn heel wat bomen omgehakt op dijken, wegen en particuliere terreinen. In Zoutelande bijvoorbeeld werden in 10 dagen tijd 469 bomen gekapt. De leerlingen van de twee hoogste klassen kregen vrij van school. Met een schop moesten ze gaten graven waar de Duitsers vervolgens palen in zetten. Aan de palen werden draden vastgemaakt om luchtlandingstroepen te hinderen bij eventuele luchtlandingen."
Bron: Walcheren 40/45



spitter fam3 Rommelasperges2 1943 rommelasperges maken

Terug button