Sloedam: de verovering

De RAF actief

Op 12 september 1944 voert de R.A.F. aanvallen uit op zowel de Kreekrakdam als de Sloedam, in een poging alsnog de vluchtwegen van het 15e Duitse Leger onbruikbaar te maken. Aan het bombardement op de Sloedam nemen 48 toestellen, waaronder 12 Mitchells van het Nederlandse 320 Squadron, deel. Ondanks slecht zicht zijn de resul-taten bevredigend. De volgende dag bombarderen 37 toestellen de Sloedam opnieuw.
bomb luchtfoto2Seekommandant Aschmann vermeldt in zijn oorlogsdagboek op 12 september 1944:
.19.33 uur: Boven de Sloedam zijn ongeveer 170 bommen afgeworpen. Alle telefoonverbindingen zijn uitgevallen, evenals de stroomvoorziening van Zuid-Beveland. Het straatdek is zwaar beschadigd.
Eén van de terugkerende Mitchells is door afweervuur geraakt en in zee gestort.
Om 22.49 uur ontvangt Aschmann het volgende telegram:

Eiland Walcheren tot vesting verklaard.  De 70e Infanterie Divisie neemt de verdediging op zich. Het Grenadier Regiment 1020 dat tijdelijk met de verdediging van Zuid-Beveland is belast moet zich, na aflossing door de 712e Infanterie Divisie, in Walcheren
vestigen.


De ooggetuige

Roger Mathen, die samen met 6 andere Belgen als vrijwilliger bij de Maisonneuves dienst deed, herinnerde zich het volgende: 'Stel je een pikzwarte nacht voor, het water loopt in beken uit dikke, dreigende wolken. Het landschap zie je niet, je kunt er alleen maar naar gissen. Stel je de modderige weg voor, in de weg zitten gaten van één tot twee meter diep en vol met water. Die gaten slorpen je op als drijfzand en je kunt er slechts uitklauteren mits uitputtende inspanningen, volledig onder de modder, bekaf, zonder wapen of munitie... Die weg is zo'n tien meter breed maar er is geen enkele boom, geen enkele beschutting die je bescherming kan bieden. Links en rechts van de weg kolkt de zee loerend op de verdwaalde man, klaar om hem geluidloos op te slokken. Stel je die weg voor die naar een onbekend doelwit leidt. Op het eind van die weg vind je loopgaven en die bevolk je met goed gecamoufleerde en ontzettend vastberaden SS-soldaten. Die heerschappen rust je dan uit met zware automatische wapens zoals mitrailleurs, 20 mm anti-tankwapens, lichte kanonnen. Open van daar uit en over een afstand van honderd meter een spervuur van 296 granaten per minuut. Ontketen daarna, vanuit de andere richting, het tegenvuur met zware mortieren (88 en 105 mm) en laat dat vuur vorderen met een snelheid van ongeveer vijftig meter per minuut. Meteen heb je een prachtig decor voor een reeks festiviteiten die ingezet worden door een honderdtal manschappen aan de andere kant van de dijk..."
Het waren dan wel geen SS’ers die de Walcherse zijde van de Sloedam verdedigden, maar manschappen van m.n. het II Bataillon/Grenadier-Regiment 1019, Festungstammtruppen LXXXIX en het Pionier-Bataillon 170, manschappen van overwegend matige gevechtskwaliteit; voor de verdediging hadden ze echter een uitmuntende uitgangspositie, waarbij ze de volstrekt onbeschutte dam frontaal en flankerend volledig onder vuur konden nemen.
Bron: Walcheren bevrijd


Race naar de Sloedam

Door de grote druk van hogerhand tot de bevrijding van Walcheren leek het wel of er een wedstrijd was geweest tussen de 4th en 5th Canadian Infantry Brigade, wie als eerste bij het oprukken in Zuid-Beveland de Sloedam zou bereiken. De 4th Canadian Infantry Brigade was namelijk als eerste bij de Sloedam gearriveerd. Geruchten deden de ronde dat wie het eerst aan de Sloedam zou komen, met de aanval zou worden belast. In werkelijkheid bestond er helemaal geen wedstrijd. Om de beslissing af te laten hangen van een race zou wel een hele makkelijke manier zijn om een keuze te maken welke eenheid de operatie moest uitvoeren.
Nu de Canadezen vlakbij de Sloedam waren en de 52nd (Lowland) Infantry Division ook oprukte naar de Sloedam, was de vraag welke eenheid met de strijd om de Sloedam zou worden belast. De Canadezen of de Britten. Gen. Foulkes (de Acting Corps Commander) had op 23 oktober 1944 orders gegeven met betrekking tot de strijd om de Schelde aan Maj. Gen. D.C. Spry, Maj.Gen. E. Hakewill Smith en Brig. R.H. Keefler. In deze orders staat onder meer het volgende:
" 2nd Canadian Corps gaat door met operaties om het noordelijke en zuidelijke deel van de Schelde te zuiveren. (...) 2nd Canadian Infantry Division zal oprukken over de landengte van Zuid-Beveland en een bruggenhoofd slaan over het Beveland Kanaal. Het dekken van de inzet van een brigade van de 52 (Lowland) Division aan de westzijde van het kanaal. (...) De 52nd (Lowland) Infantry Division zal de verantwoordelijkheid op zich nemen voor de operaties op Zuid-Beveland zo snel als praktisch mogelijk is en daaropvolgend voor de operatie op Walcheren. (...) Eén brigadegroep moet beschikbaar zijn om in aansluiting daarop de landengte van Beveland over te steken zodra de 2nd Canadian Infantry Division het bruggenhoofd over het Beveland Kanaal heeft gevestigd. Deze brigadegroep moet contact opnemen met de brigade die al op Zuid-Beveland zit en moet zich voorbereiden op een daaropvolgende opmars op de lijn Goes 3330 - Arnemuiden D I830. (...) Eén brigadegroep als een vervolg op operatie Infatuate. Aparte instructies zullen worden verstrekt. "

 

Om 01.50 uur bereikte Stothers' A-compagnie tegelijk met enkele mee oprukkende pelotons van de C-compagnie het begin van de Sloedam. De B- en D-compagnieën boekten ook vooruitgang. Rond het ochtendgloren hadden alle compagnieën hun doelen bereikt. De Duitsers raakten gedemoraliseerd en begonnen zich over te geven. Twee Duitse officieren legden met 153 manschappen de wapens neer. De buit bestond uit drie 75 mm kanonnen, twee anti-tankkanonnen, vele machinegeweren en een kleine hoeveelheid goederen. Bij het aanbreken van de dag begonnen de Duitsers de Canadese posities vanuit Walcheren zwaar met mortieren en granaten te bestoken. De hele omgeving voor het oostelijk eind van de Sloedam kwam onder vuur te liggen. Er vielen enkele gewonden. Deze Duitse actie had geen effect meer op de komende geallieerde aanvallen. Nadat The Royal Regiment of Canada zich had teruggetrokken kwam het bataljon The Black Watch (RHR) of Canada al posities innemen voor de aanval op de Sloedam.

 Bron: Slagveld Sloedam

 
Uit 2nd Canadian Corps Intelligence Summary No. 77 (voor 48 uur, einde op 20.00 uur op 1 november 1944) over de situatie op de Sloedam'. "In deze sector slaat de vijand hardnekkig terug, gesteund door extreem zwaar mortiervuur en artillerievuur. Gísterenmiddag werden onze troepen, nadat ze Walcheren hadden bereikt, gedwongen terug te trekken uit het bruggenhoofd dat ze hadden veroverd tot een positie 300 m terug op de Sloedam.
Deze morgen werd gerapporteerd dat onze troepen onder granaatvuur, mortiervuur en machinegeweervuur Iagen vanuit het noorden. Slechts vuur uit lichte wapens werd bespeurd. Er was maar weinig terreinwinst geboekt in deze sector de laatste 48 uur."

Het besluit dat de 5th Canadian Infantry Brigade de aanval op de Sloedam moest openen stemde de soldaten bitter, omdat de verwachte periode van rust niet doorging. Er deden namelijk verhalen de ronde onder de soldaten dat ze tijdelijk uit de strijd zouden worden gehaald. Voor de soldaten zou al naar geschikte gebouwen in een plaats in België gezocht zijn. Voor die gevechtspauze was aanleiding omdat de bataljons, die niet op volledige oorlogssterkte waren, al maanden in gevecht waren. Ze hadden onder verschrikkelijke terreinen weersomstandigheden gevochten, zware verliezen geleden en ze waren bovendien vermoeid door de harde gevechten. Dat ze toch over de Sloedam moesten was voor de soldaten een tegenvaller, naar toch laadden de soldaten zich weer mentaal op voor dit gevecht. Na deze strijd om de Sloedam zouden ze wel een rustperiode krijgen.

Bron: Atlantikwall in Zeeland en Vlaanderen

 

Operaties No Name en Magnetise
Bij de aanval op de Sloedam waren op 31 oktober 1944 allereerst Canadezen betrokken van de 5th Canadian Infantry Brigade van de 2nd Canadian Infantry Division onder commando van Brig. William Jemmett Megill. Daarna werd op 2 november 1944 de operatie overgenomen door het 1st Battalion The Glasgow Highlanders van de 52nd (Lowland) Infantry Division onder commando van Maj.Gen. Edmund Hakewill Smith.
De aanval vanuit het oosten vond plaats over land door een frontale aanval op de Sloedam. Op de Sloedam werd een bittere, harde strijd uitgevochten op een kale dam met vrijwel geen dekking. Opmerkelijk genoeg kreeg de aanval via de Sloedam geen codenaam in de geallieerde aanvalsplannen. Dit zou overigens wel op z'n plaats geweest zijn, omdat het een aparte operatie was. R.W. Thompson beweert in zijn boek 'The 85 days', dat het niet toekennen van een naam voor de operatie tekenend is voor de manier waarop de geallieerden de aanval via de Sloedam aanpakten. Ze dachten er eigenlijk veel te lichtvaardig over.



Bij de strijd om de Sloedam werd ook de Marineküstenbatterie Domburg (5. Batterie/Marine-Artillerie-Abteilung 202) ingezet. Zij zou op 31 oktober 1944 deelnemen aan de strijd om de Sloedam, voor de geallieerden bekend onder de naam W-17, met haar 4 x22 cm kanonnen. Dit was de enige kustbatterij die haar geschut in een openstelling had geplaatst.

bomb luchtfoto1b schilderij CharlyForbes  
USAAF opname 25 september 1944 Charly Forbes : schildering van de verovering  

Nu het Kanaal door Zuid-Beveland was verloren, hadden de Duitsers klaarblijkelijk één doel en dit was om zich zo snel mogelijk uit Zuid-Beveland terug te trekken. Op zondag 29 oktober stootten de Britten en Canadezen dan ook snel door en werd Goes bevrijd.
Dezelfde dag nog kregen de Duitse troepen opnieuw het bevel om Walcheren fanatiek te verdedigen; eventueel mocht de 70ste Divisie van Zuid-Beveland, op Noord-Beveland en Walcheren worden teruggetrokken. Een dag later was de Duitse nederlaag op Zuid-Beveland een feit en bereikten de Canadezen een punt op nog geen kilometer van de Sloedam; hier hadden de Duitsers opnieuw stellingen betrokken. De Canadese 2nd Infantry Division werd belast met het veroveren van de dam en het vestigen van een bruggehoofd aan de oostelijke zijde van Walcheren. Uiteindelijk zou de Sloedam pas na felle gevechten en hoge verliezen worden veroverd en het zou tot de avond van 4 november duren voordat de Duitse tegenstand aan de oostelijke zijde van Walcheren werd gebroken en de aanval in de richting van Middelburg kon worden voortgezet.
Bron: Walcheren 1943-1944

 

Door geallieerde artilleriebeschietingen vloog op 2 november de munitieopslag in Middelburg de lucht in. De opslag was gevestigd op een schip dat in het Kanaal door Walcheren ter hoogte van de meelfabriek lag. Het schip was geladen met munitie, mijnen en vernielingsladingen van de genie. Het verlies van deze voorraad liet zich aan de Sloedam snel merken door een tekort aan munitie en doordat vele ter vernieling voorbereide objecten niet meer vernield konden worden. De aan de dam gebouwde bunkers waren alle uit metselsteen of dunwandig beton opgetrokken.
Er waren in Canadese gelederen op 2 nov. al 135 doden en gewonden bij de gevechten op de Sloedam. Toen op 2 nov. de taak aan de Schotten werd overgedragen, zetten zij 40 man in om de Canadezen op de Sloedam af te lossen. De volgende dag, 3 nov., deden zij een hoofdaanval over een alternatieve, bij laag water doorwaadbare route over het Sloe. Het verrassingseffect boekte goede resultaten. De Duitsers zagen nog wel kans zich te herstellen en hevige tegenstand te bieden waarbij ook de doorwaadbare route onder vuur genomen werd. Dit mocht echter niet baten, want op 4 nov. werd vanuit het geslagen bruggehoofd een verbinding tot stand gebracht met de troepen op de Sloedam. Hierna werd de opmars voortgezet naar Arnemuiden dat op 5 nov. werd bevrijd, en Kleverskerke en Veere die beiden op 6 nov. werden bevrijd, Arnemuiden was gedurende de strijd ingericht als rodekruisdorp. Van Duitse zijde wordt gemeld dat het, terwijl door hen als "open dorp" gerespecteerd, meermaals door vijandelijke artillerie onder vuur genomen werd, Zelfs protesten van een Duitse stafarts in de hoedanigheid van parlementair leverden niets op.
Bron: Atlantikwall in Zeeland en Vlaanderen

 

TIJDLIJN

Overzicht van gebeurtenissen van 30 oktober tot en met 3 november

 

 Terug hoofdpagina2