Overzicht: Strijd om de Sloedam

Titel foto sloedam

De Sloedam was moeilijk te nemen. De dam was een kale dijk van meer dan een kilometer lengte. In die tijd bevonden zich aan weerskanten van de dijk slechts schorren en slikken. De Duitsers zaten op Walcheren verschanst in betonnen bunkers en hadden langs de spoordijk tanks en antitankgeschut ingegraven. Op 31 oktober startte de "Black Watch of Canada" de aanval en de soldaten rukten op onder zwaar Duits vuur. Tot op 70 meter voor de kust van Walcheren geraakten ze, toen stokte de opmars en moesten de mannen terug. 's Avonds deed een ander bataljon, de "Calgary Highlanders", een poging. Ook tevergeefs. De volgende morgen probeerden de Canadezen het opnieuw, nu met ondersteuning van artillerie. Dit keer lukte het wel en wisten ze voet op Walcheren te krijgen, maar een nachtelijke tegenaanval van Duitse zijde joeg ze weer terug.

 

Uiteindelijk wist het laatste Canadese bataljon tot Walcheren door te dringen en daar een bescheiden bruggehoofd te vormen. Daarna nam de Britse 157ste brigade de aanval over en moest op 2 november al een Duitse tegenaanval afslaan. Maar hulp uit onverwachte bron diende zich aan: de verzetsman Kloosterman uit Nisse wist een manier om de Sloe ten zuiden van de Sloedam over te steken. Nadat verkenningen waren uitgevoerd en mijnen geruimd, werd in de nacht van 2 op 3 november, met stormboten en wadend door het lage water, een oversteek gemaakt. Op deze manier wist de 156ste brigade de Bijleveldpolder te bereiken en de Duitsers daar volkomen te verrassen. Op 4 november maakten deze troepen contact met de 157ste brigade in het bruggehoofd bij de Sloedam en was het ergste leed geleden. 's Avonds was er een bruggehoofd gevormd van vier bij twee kilometer en kon de opmars naar Middelburg beginnen.
Bron: Go2War2 (Traces of War)

 

Lees ook het verslag op de webiste van de Calgary Highlanders: Walcheren Causeway

 

Op 12 september 1944 voert de R.A.F. aanvallen uit op zowel de Kreekrakdam als de Sloedam, in een poging alsnog de vluchtwegen van het 15e Duitse Leger onbruikbaar te maken. Aan het bombardement op de Sloedam nemen 48 toestellen, waaronder 12 Mitchells van het Nederlandse 320 Squadron, deel. Ondanks slecht zicht zijn de resul-taten bevredigend. De volgende dag bombarderen 37 toestellen de Sloedam opnieuw.Mitchell bomber2
Seekommandant Aschmann vermeldt in zijn oorlogsdagboek op 12 september 1944:
.19.33 uur:
Boven de Sloedam zijn ongeveer 170 bommen afgeworpen. Alle telefoonverbindingen zijn uitgevallen, evenals de stroomvoorziening van Zuid-Beveland. Het straatdek is zwaar beschadigd.
Eén van de terugkerende Mitchells is door afweervuur geraakt en in zee gestort. Om 22.49 uur ontvangt Aschmann het volgende telegram: Eiland Walcheren tot vesting verklaard.  De 7Oe Infanterie Divisie neemt de verdediging op zich. Het Grenadier Regiment 1020 dat tijdelijk met de verdediging van Zuid-Beveland is belast moet zich, na aflossing door de 712e Infanterie Divisie, in Walcheren vestigen.

Bron: Walcheren onder vuur en water

 

Lees meer...

Duitse troepen bij de Sloedam

Halverwege 1944 was in de Jacobpolder bij de Sloedam een behoorlijke versterkinggebouwd. Uit een Nederlandse kaart, vervaardigd door het verzet, Ordedienst (OD), nr. 131(vlagserie), d.d. 12 juli 1944, kunnen we opmaken hoe de opstelling er toen uitzag. Vóór deSloedam was een batterij ingericht met twee stukken geschut van 15 cm en vier van 7 cm,met een telefoon-post; een batterij met twee stukken van 7 cm en vier van 15 cm; bij een afgebrande boerderij twee stukken van 7 cm geschut. Verdere versterkingen waren: een uitkijkpost met mitrailleur, prikkeldraadversperringen en nog een telefoonpost.
De Tagemeldung van 30 oktober 1944 van de Wehrmachtsführungsstab vermeldt het volgende:
"70. Infanterie-Division: Het merendeel van de eigen troepenmacht, inclusief alle wapens van de divisie, werd op Walcheren teruggetrokken. Een eigen bruggenhoofd werd aan de oostelijke zijde van de dam bij Arnemuiden ingericht."

Eind oktober 1944 kwamen geallieerde verkenningstroepen bij de oostelijke toegang van de Sloedam. Het 8th Canadian Reconnaissance Regiment en patrouilles van het 1st BattalionThe Essex Scottish Regiment bereikten als eersten de Duitse posities. De verkenning leverde belangrijke informatie op. Het bleek dat de Duitsers zich aan het begin van de Sloedam sterk hadden verschanst. De Duitse verdediging was ongeveer 200 man sterk. De versterkingen waren opgesteld in de vorm van een kwart cirkel en bestonden uit bunkers, prikkeldraadversperringen, luchtdoelgeschut, anti-tankkanonnen en mitrailleurs.  draadversperringen aangebracht, die waren voorzien van boobytraps.

Lees meer...

Sloedam: de verovering

De RAF actief

Op 12 september 1944 voert de R.A.F. aanvallen uit op zowel de Kreekrakdam als de Sloedam, in een poging alsnog de vluchtwegen van het 15e Duitse Leger onbruikbaar te maken. Aan het bombardement op de Sloedam nemen 48 toestellen, waaronder 12 Mitchells van het Nederlandse 320 Squadron, deel. Ondanks slecht zicht zijn de resul-taten bevredigend. De volgende dag bombarderen 37 toestellen de Sloedam opnieuw.
bomb luchtfoto2Seekommandant Aschmann vermeldt in zijn oorlogsdagboek op 12 september 1944:
.19.33 uur: Boven de Sloedam zijn ongeveer 170 bommen afgeworpen. Alle telefoonverbindingen zijn uitgevallen, evenals de stroomvoorziening van Zuid-Beveland. Het straatdek is zwaar beschadigd.
Eén van de terugkerende Mitchells is door afweervuur geraakt en in zee gestort.
Om 22.49 uur ontvangt Aschmann het volgende telegram:

Eiland Walcheren tot vesting verklaard.  De 70e Infanterie Divisie neemt de verdediging op zich. Het Grenadier Regiment 1020 dat tijdelijk met de verdediging van Zuid-Beveland is belast moet zich, na aflossing door de 712e Infanterie Divisie, in Walcheren
vestigen.


De ooggetuige

Roger Mathen, die samen met 6 andere Belgen als vrijwilliger bij de Maisonneuves dienst deed, herinnerde zich het volgende: 'Stel je een pikzwarte nacht voor, het water loopt in beken uit dikke, dreigende wolken. Het landschap zie je niet, je kunt er alleen maar naar gissen. Stel je de modderige weg voor, in de weg zitten gaten van één tot twee meter diep en vol met water. Die gaten slorpen je op als drijfzand en je kunt er slechts uitklauteren mits uitputtende inspanningen, volledig onder de modder, bekaf, zonder wapen of munitie... Die weg is zo'n tien meter breed maar er is geen enkele boom, geen enkele beschutting die je bescherming kan bieden. Links en rechts van de weg kolkt de zee loerend op de verdwaalde man, klaar om hem geluidloos op te slokken. Stel je die weg voor die naar een onbekend doelwit leidt. Op het eind van die weg vind je loopgaven en die bevolk je met goed gecamoufleerde en ontzettend vastberaden SS-soldaten. Die heerschappen rust je dan uit met zware automatische wapens zoals mitrailleurs, 20 mm anti-tankwapens, lichte kanonnen. Open van daar uit en over een afstand van honderd meter een spervuur van 296 granaten per minuut. Ontketen daarna, vanuit de andere richting, het tegenvuur met zware mortieren (88 en 105 mm) en laat dat vuur vorderen met een snelheid van ongeveer vijftig meter per minuut. Meteen heb je een prachtig decor voor een reeks festiviteiten die ingezet worden door een honderdtal manschappen aan de andere kant van de dijk..."
Het waren dan wel geen SS’ers die de Walcherse zijde van de Sloedam verdedigden, maar manschappen van m.n. het II Bataillon/Grenadier-Regiment 1019, Festungstammtruppen LXXXIX en het Pionier-Bataillon 170, manschappen van overwegend matige gevechtskwaliteit; voor de verdediging hadden ze echter een uitmuntende uitgangspositie, waarbij ze de volstrekt onbeschutte dam frontaal en flankerend volledig onder vuur konden nemen.
Bron: Walcheren bevrijd


Lees meer...

Oost-Walcheren

ARNEMUIDEN

Voor het bouwen aan bunkers en allerlei andere klusjes deden de Duitsers vanaf april of mei 1944 ook een beroep op de krijgsgevangen genomen Marokkanen. Deze troepen hebben deel uitgemaakt van het Franse leger in 1940. Ze werden vooral in plaatsen op Walcheren ingezet. In Arnemuiden arriveerden in mei 1944 32 Marokkaanse krijgsgevangenen in twee groepen. Zij kregen onderdak in een tweetal woningen op de hoek van de Langstraat en de Marktstraat. De Marokkanen noesten ook de door hen ingenomen huizen schoonmaken. Er was uiteraard bewaking van Duitse schildwachten, zodat ze niet zouden ontsnappen. Van sympathisanten kregen ze soms voedsel of shag toegestopt. Ook verbleven er 25 Marokkanen op de boerderij Nieuwlands Rust aan de Oude Dijk in Nieuw- en Sint Joosland. Ze werden, aldus het dagboek van F.P. Polderdijk, op 5 juli I 944 ondergebracht in barakken bij de boerderij.
Eén van de mensen die verplicht werd werkzaamheden te verrichten op de Sloedam was landarbeider Johannes Kasse uit Kleverskerke: "Tijdens de oorlog werd ik verplicht voor de Duitsers veertien dagen te werken op de Sloedam. Ik moest toen onder andere schijnbunkers maken die half in de dijk stonden en met plaggen werden bedekt."
In het tijdvak van 1 april tot 1 juli 1944 werd in de gemeente Arnemuiden op last van de Wehrmacht een flink aantal bomen omgezaagd. Vooral de bomen aan de Kanaaldijk moesten eraan geloven. Uit de verzamellijst van de gemeente van 13 juli 1944 bleek dat er 1.650 bomen bij al met al dertien eigenaren in het kader van de Aktion Ocker in beslag genomen waren. Het zal duidelijk zijn dat deze vordering door de Duitsers geen prettige ervaring was voor de eigenaren van de houtgewassen.

Lees meer over de opmars in november 1944
Bron: Slagveld Sloedam

VEERE

De belangrijke rol die Veere zou gaan spelen werd vooral door de Seeko. ingezien. Reeds in september had hij er voor gezorgd dat de verdediging tegen luchtaanvallen danig werd uitgebreid. Begin oktober had hij het plan om ook de M.Fl.B. Nord, die door de inundatie met ernstige problemen te kampen kreeg, naar Veere te verplaatsen. Hiervoor kreeg hij echter geen permissie van de Adm. Niederlande. Wel werd op 1 okt. het radarapparaat Tiger (type Freiburg) vanuit Breskens, waar het gevaar liep door artillerievuur te worden vernietigd, naar Veere verplaatst. De door de Seeko gevreesde luchtaanvallen bleven echter uit. Alleen op 14 okt. werd om 14.57 u. een luchtaanval door jachtvliegtuigen uitgevoerd, waarbij het doel, de sluizen, echter geen schade opliep. Met behulp van boordwapens en raketten werden wel 2 schuiten tot zinken gebracht en 2 andere in brand geschoten. Op 23 okt. vielen er bommen in Veere toen het Vlissingse sluizencomplex door 92 Lancasters werd aangevallen. Bij het terugvliegen over Veere werden nl. nog enkele bommen gelost die ongeveer 200 m van de kop van de havenpier in het water vielen.
Over de stemming in Veere in de tweede helft van oktober schreef F.Kapt. Stein van het Rheinfottilje:
Voortdurende troepenverplaatsingen van Walcheren naar Zuid- en Noord-Beveland en op Walcheren zelf maakten zich snel onaangenaam merkbaar. Ondanks de verdubbelde wachtdíensten namen elke nacht de plunderingen en veediefstallen, evenals illegale slachtingen, toe. De houding van de soldaten van de darm- en maagpatiëntendivisie liet militair gezien veel te wensen over, en waren voor de daar eveneens gestationeerde marinetroepen geen goed voorbeeld. Een sterk deprimerende indruk op de soldaten van het garnizoen Veere maakte de door de vijandelijke vliegtuigen veroorzaakte dijkbreuk bij Vrouwenpolder, waardoor Veere cirkelvormig met water omsloten werd. Het wegtrekken van de divisiestaf van Middelburg naar Goes bemoeilijkte de verbindingen met de divisie, waardoor de contacten sporadischer werden. Na het wegtrekken van de Ortskommandant was er van de zijde van de landmacht geen officiersbezetting meer. In goede samenwerking met Oblt. (MA) Rapp en Kuhlmann heb ik, onder toevoering van een Feldwebel, getracht een zgn. Ortskommandantur in stand te houden."
Bron: Atlantikwall in Zeeland en Vlaanderen

Lees meer...

Sloedam 1944: kaarten

Onderstaande kaarten geven details weer van de opmars naar en de verovering van de Sloedam, de toegangspoort tot het zwaar versterkte en soms fanatiek verdedigde Walcheren. (Bron: Slagveld Sloedam)

kaartA
kaart1

sloedamkaart 1939

Bron: Grote Bosatlas 1939

Lees meer...

Sloedam: herdenken

gedenkplaatssloedam monumentHet Tweede Canadese leger met Poolse en Britse strijdkrachten onder zijn commando, kreeg in oktober 1944 de opdracht om beide oevers van de Scheldemond vrij te maken van Duitse strijdkrachten. De hevige gevechten in het gebied dat onder water gezet was om Breskens, Zuid-Beveland en Walcheren in handen te krijgen, deden denken aan de modderige slagen om kleine stukje sland die zo kenmerkend waren voor de Eerste Wereldoorlog. Het Canadese succes bij het verdrijven van de vijand uit het Scheldegebied - waardoor de geallieerden gebruik konden maken van de uiterst belangrijke Antwerpse haven - betekende het begin van de bevrijding van Nederland en de definitieve nederlaag van Duitsland in mei 1945.
(Tekst op de plaquette op een van de monumenten op de voormalige Sloedam)


Lees meer...