Inundatie

 Walcheren posterIn de laatste week van oktober heeft het water zijn hoogste peil bereikt. Ongeveer zeventig percent van het eiland staat dan onder water, alleen het gebied rond Nieuw- en Sint-Joosland en Arnemuiden blijft droog. Plus de hoge delen van het duingebied en de kernen van de steden en de meeste dorpen. Het is dan inmiddels zo hoog gestegen, dat ook de buitenwijken van Middelburg ontruimd moeten worden. Verrast door het water dat door het gat in de dijk bii Ritthem komt, moeten ook de bewoners van de Oude Vlissingseweg, de Segeersingel en de Seisweg de stad invluchten. De binnenstad raakt afgeladen vol. Behalve met mensen uit de buitenwijken zijn er vluchtelingen uit Vlissingen. In Middelburg wordt elk groot gebouw dat bewoonbaar gemaakt kan worden, gevorderd voor het herbergen van evacués. Volgens het verslag van  F. Koene - kort voor de bevrijding tot waarnemend burgemeester benoemd omdat NSB-burgemeester Meerkamp van Embden op de vlucht slaat - gaat het om achttien gebouwen, waaronder de Noorderkerk, de Doopsgezinde kerk, het gymnasium, de rijkskweekschool en drie bewaarscholen. Bovendien worden alle leegstaande huizen van geëvacueerde Middelburgers gevorderd en desnoods opengebroken om er evacués in te herbergen. Op 11 oktober telt de stad al zo n zesduizend vluchtelingen en in de weken daarna verdubbelt dat aantal bijna tot circa tienduizend.

Op zondag 17 oktober noteert de negentienjarige Marinus Sanderse, ambtenaar bij de Raad van Arbeid in Middelburg, die in Sint Laurens zit ondergedoken, in zijn dagboek: 'Een onafgebroken file van allerlei voertuigen, beladen met huisraad, vee en landbouwproducten trekt voorbij. De paarden lopen tot aan hun buik in het water. Varkens worden in het water geslacht, de lucht is vervuld van het schreeuwen van varkens en het loeien van koeien. De vest is op verschillende plaatsen buiten zijn oevers getreden en het water stroomt de singels op, waar de huizen onderlopen. Bij deze ellende komt nog dat het stormt en regent!
Bron: Verjaagd door vuur en water

 

Eind oktober brengt Seyss Inquart nog een bezoek aan Walcheren om daarna de rest van Nederland te verhalen over wat er gebeurd is. Lees meer

 

In zijn boek 'Middelburg in oorlogs- en bezettingsjaren noteert Mr. Van der Veur in het kort de problemen veroorzaakt door de inundatie en de vluchtelingen in de tweede helft van oktober 1944. Klik hier om zijn bevindingen te lezen.

 

Een samenvatting van de inundatieproblemen en de gevolgen voor Walcheren leest u hier, op de website van TweedeWereldoorlog.


De Duitsers hebben zich hier ingegraven en van het eiland een vrijwel onneembaar fort gemaakt dat over land alleen maar bereikbaar is via de nauwe Sloedam. De geallieerden besluiten daarom het eiland onder water te zetten. Op 3 oktober 1944 bombardeerden de geallieerden de dijk van Westkapelle. Op 7 oktober volgden de Nolledijk in Vlissingen en de Zeedijk bij Rammekens. Dat daardoor een groot deel van Walcheren onderwater kwam te staan, was in Gapinge nauwelijks bekend Het eiland Walcheren is één binnenzee. Twee keer per dag stroomt het zeewater binnen. Er ontstaan diepe geulen, huizen staan op instorten, wegen zijn overdekt met slib en zand of verwoest. De meeste bewoners van de geïnundeerde gebieden zoeken een veilig heenkomen in een ander dorp.

walcherenpuzzel kl

Een legpuzzel gemaakt ter gelegenheid van het dichten van de Nolledijk op 2 oktober 1945, mogelijk uitgegeven met het doel wat extra gelden bijeen te brengen voor de wederopbouw van het eiland. Uitgave Vroom & Dreesmann, Middelburg.  Klik op afbeelding voor vergroting


;Bekijk de video Bekijk de video Bekijk de video

Het eiland Walcheren is als een soepbord gevuld met zeewater.
Door de gaten in de dijk heeft de zee vrij spel. Het dichten van die vier dijkgaten is een gigantische operatie.

Leven op overstroomd Walcheren. Zonder commentaar;
de beelden spreken voor zich.
Walcheren bevrijd na inundatie

De littekens van Walcheren
Sporen van de inundatie en de bevrijding van Walcheren:
Een zaterdag in mei 2004.We verlaten die ochtend per bus Miniatuur Walcheren in Middelburg om het échte Walcheren te  bezoeken, en dan vooral de plaatsen die in de maanden oktober en november 1944 werden gebombardeerd. Van de gids krijgen we een kopie van een pamflet uitgereikt. Duizenden van deze pamfletten – met de waarschuwing dat de bevolking onmiddellijk moest evacueren – werden op 2 oktober 1944 door geallieerde vliegtuigen boven Zeeland uitgestrooid. We lezen snel de tekst door en voelen ons ramptoeristen.
Lees en bekijk het verslag van deze tocht.
Bron: De Wete, periodiek van de Heemkundige Kring Walcheren


StLaurens Kerklaan Walcheren 1944

In Biggekerke:

Adrie Clarisse woont met zijn ouders in hun gehavende huis aan de Kerkring van Biggekerke:middelburg inundatiemonument
'Toen de Nolledijk bij Vlissingen kapot was gegooid, kwam het water snel hoger, maar het gebied rond de kerk bleef meestal droog. Dus ons huis ook. Alleen bij een hoge vloed kwam daar ook water. Ik ben nog eens mee geweest om schapen te halen, die tot hun buik in het water stonden op een hoog stukje weiland. Maar omdat er veel te weinig te weten was voor die beesten, hadden we veel noodslachtingen. Ik heb nog nooit zoveel vlees gegeten als toen.' 'Ik hoor moeder nog kreunen: 'Alweer vlees..!', zegt Marga van Dijk. Ze is met haar moeder en broer vanuit Vlissingen gevlucht en in een zomerhuisje bij het strand van Vrouwenpolder terecht gekomen. En ook op dat dorp zijn er aan de lopende band noodslachtingen: 'Je wist het vlees gewoon niet op te krijgen, zoveel als er toen was.'
Adrie Clarisse: 'Midden op het Kerkplein van Biggekerke stond een dorsmachine te draaien, want er was graan nodig voor brood. De boeren voerden met vlotten het graan aan uit de schuren in de omgeving en dat werd dan gedorst. Maar toen gingen op een kwaad moment de geallieerde vliegtuigen die dorsmachine beschieten! Terwijl de Duitsers allang weg waren van het dorp’
Maaike Mol: 'Toen de Duitsers naar het duingebied waren getrokken, waren we weer onder elkaar. En hoe erg alles ook was, toch ben ik blij dat ik het heb meegemaakt. Want er was meer saamhorigheid op het dorp dan ooit, we gingen allemaal naar één kerk, we zongen samen en de kerk zat vol. Dat kon allemaal toen. En als je onderweg was gestrand, dan hing er altijd wel ergens een handdoek bovenaan de trap als teken dat je daar op de zolder kon slapen’
Bron: Verjaagd door vuur en water


Indringende beelden van Walcheren 1944

Bekijk de video


 

Walcheren, 3 oktober 1944

Ook Walcheren verbloedt!
Haar bloed is zout,
Het lekt uit open wonden
van het gelaat 
dat gaaf en lieflijk was,
doch nu geschonden …
Uit de verstarde oogen
zijpt de zee
van zout’.
(Elisabeth van Maasdijk)

Inundatie tegel inundatiekaart

ZIJ WERKEN DAG EN NACHT,
de Nederlanders, twaalf tot veertien uur in een etmaal, om tijdelijke dijken te maken voor het dichten van de gaten in den Walcherenschen zeedijk. Die gaten waren gemaakt als deel van de maatregelen, voor het vrijmaken van den Scheldemond in den oorlog. Toen de gaten waren geslagen overstroomde de zee meer dan 15.000 HA van dit eens vruchtbare landbouweiland. Slechts 2100 ha van het oostelijk eind van het eiland bleven droog. Walcheren beheerschte den toegang tot Antwerpen, waaraan de hoogste behoefte bestond, afgeloopen herfst, om als aanvoerhaven der geallieerde legers op het Vasteland dienst te kunnen doen. In dien tijd moesten alle geallieerde voorraden naar Havre en Cherbourg en de tijdelijke havens aan de Fransche kust, door de geallieerde technische troepen aangelegd. Het gebruik van de haven van Antwerpen zou de lengte der toevoerlíjnen aanmerkelijk verminderen. Al was de stad ook bevrijd, de Duitsche kanonnen op Walcheren beletten de geallieerde schepen de Schelde op te varen naar de haven. De Duitschers beseften het vitale belang van Walcheren maar al te goed en om hen uit het strategisch belangrijke eiland weg te spoelen, bombardeerde de RAF de hoofddijken. Maar ongeveer 7000 Duitsche soldaten hielden het er nog uit en moesten worden overmand voordat de Geallieerden Antwerpen konden gebruiken. Britsche vliegtuigen bombardeerden Westkapelle aan den vooravond van den aanval. Den volgendenochtend werd het door oorlogsschepen beschoten. Met 200 aanvalsbooten maar zonder steun uit de lucht vielen de Britten het eiland aan. Dozijnen invasie-schepen werden tot zinken gebracht in het aangezicht van de kust. Twintig van de vijf en twintig kanonneerbooten werden vernietigd. De verliezen waren zwaar. Maar het Koninklijke Marinierskorps landde, overmande de Duitsche verdediging, bestormde de dijken en stelde de Duitsche kanonnen buiten gevecht. Terwijl het korps mariniers voor Westkapelle vocht waren commando-troepen van het Britsche leger reeds aan land gegaan bij Vlissingen waarde landingen gemakkelijker gingen; maar de Duitschers vochten verbitterd voor het behoud van de haven. lntusschen zuiverden de Canadezen Zuid-Beveland en trokken over den spoordijk, die vol bomtrechters was, naar Walcheren. Daar verspreidden zij zich en gingen de Britten tegemoet die Westkapelle en Vlissingen hadden veroverd. Binnen een week was er aan het Duitsch verzet een einde gekomen. Maar toen het zoo ver was bestond Walcheren uit weinig meer dan een zoutmeer, met hier en daar de bovengedeelten van huizen en schuren die uit het water staken. Maar nog maanden nadat de dijken waren verwoest bleven de bewoners van Walcheren weigeren hun eiland te verlaten. De burgemeesters gingen van huis tot huis en legden uit dat er - al hadden zij op dat oogenblik nog voedsel - niet gezaaid kon worden in de lente, niet geoogst in den herfst en niet gezaaid in de volgende lente. Walcheren is voorloopig dood.
Bron: Kijk (speciale heruitgave periode 1944-1945) Oorspronkelijk uitgegeven door de Amerikaanse Voorlichtingsdienst.


 

 

In de loop van 1945 verschijnt de bundel : Burgers in bezettingstijd. Daarin wordt onder meer in een zestal thema's ingegaan op de ervaringen in oorlogstijd. In het onderdeel Verwoesting, van H.H. Felderhof, lezen we ook over Zeeland, met name over Walcheren en Zeeuws-Vlaanderen. Lees dit verslag van een ooggetuige.

 

Tenslotte: Dr. L. de Jong constateert in deel 10A van zijn standaardwerk over WO2: "Wat de inundatie van Walcheren betreft, mag men betwijfelen of het zou zijn gelukt het eiland in ruim een week te veroveren als de grote overstroming niet het gehele Duitse defensiesysteem had ontregeld en het moreel van een aanzienlijk deel van de 70ste Infanteriedivision had aangetast en als zij niet had bewerkstelligd dat de voor de Geallieerde landing gevaarlijkste Duitse kustbatterij bij Westkapelle in luttele uren door haar granaten heen was. Houdt men dan bovendien in het oog dat de Geallieerden, toen zij het Ardennen-offensief moesten opvangen, eindelijk (maar pas sinds ruim twee weken!) de haveninstallaties van Antwerpen in gebruik konden nemen, dan menen wij dat het moeilijke besluit om Walcheren onder water te zetten terecht is genomen."

Terug hoofdpagina2