Walcheren


Titelfoto walcheren bevr

 

Obergefreiter Anton Steinle: 'ln juli 1944 kwam ik met vijfhonderd man in Goes aan; vandaar gingen we naar Walcheren. lk werd ingekwartierd bij de boeren Brasser en Dekker in de buurt van de tankval tussen Abeele en Koudekerke. Onze gevechtspost was bunker 180 in Abeele, aan de weg naar Vlissingen; hij staat er nog steeds. Bij het bombardement van 3 oktober 1944 zal ik ook bij die tankval. De Geallieerden hebben toen pamfletten uitgeworpen. Eten kregen we uit de veldkeuken, we kregen alleen witbrood omdat we een zogenaamde Maaglijdersdivisie waren. Rond 10 oktober 1944 werden we verplaatst naar Wemeldinge. ln de nacht van 29 op 30 oktober kwamen we over de Sloedam weer naar Middelburg; later betrokken we een stelling bij Kleverskerke.  We hadden de man nog maar vijf patronen, zodat verdere verdediging niet mogelijk was. Op 5 november 1944 hebben we ons overgegeven.'
Bron: De Wete (HHK Walcheren), nummer 4 - 1997

Afgezien van het bataljon marinepersoneel dat de zware kustbatterijen bediende, en onderdelen van de 64e infanteriedivisie die naar Vlissingen waren uitgeweken, waren de Duitse troepen op Walcheren geen eerste klas strijdkrachten. De 70e infanteriedivisie bestond voor het grootste deel uit maagpatiënten (vandaar de bijnaam 'wittebroodsdivisie'), terwijl de twee in de duingebieden opgestelde bataljons van het 89e Festung-Stamm-Regiment ook vele minder valide manschappen telden. Eind oktober vatte de nieuwe bevelhebber van de legergroep H, generaal Student, het plan op om het 6e parachutistenregiment met marinevaartuigen van de Zuidhollandse eilanden naar Walcheren over te brengen. Gelukkig heeft deze elite-eenheid, waarmee de Canadezen bij hun opmars naar de Kreekrakdam al zoveel te stellen hadden gehad, haar bestemming niet meer bereikt.


Een stroom van ellende zoekt een veilig heenkomen in Goes
De Duitsers willen een groot deel van Walcheren leeg hebben. De bevolking van Middelburg en Vlissingen krijgt de opdracht te evacueren naar Zuid-Beveland of naar Bergen op Zoom. Naar welk adres? Zoek het zelf maar uit. Nu het er de schijn van heeft dat de intocht der bevrijders slechts een kwestie is van een aantal dagen, hooguit een week, voelt vrijwel niemand ervoor te vertrekken. Alleen wie onmisbaar is of niet in staat om te reizen, mag van de bezetters blijven. Dat blijkt een rekbaar begrip. Gemeenteambtenaren schrijven de vingers blauw aan bewijzen van vrijstelling van de evacuatieplicht. Voor vervoer is gezorgd. ln de eerste evacuatietrein uit Vlissingen zitten slechts negentien passagiers. ln de tweede vijftig. Nog steeds veel te weinig, vinden de Duítsers. Ze laten de trein ontruimen. De evacués moeten maar gaan lopen. ln Middelburg verschijnen dertig personen op het station, maar geen trein. De animo is mede daarom zo gering, omdat geallieerde vliegtuigen vooral op de Sloedam treinen bestoken. Het is levensgevaarlijk daar naar Zuid-Beveland over te steken. Sommigen proberen het te voet. Op 10 september komt een stoet van enkele honderden lopend in Goes aan, hun hele hebben en houden in kinderwagens en op fietsen. ,,Een stroom van ellende" noteert een Goesenaar.


 


Bron: hansfarjon.nl

Vanuit dit bruggehoofd trok het 41ste commando noordwaarts en veroverde dezelfde dag nog Domburg. Het 48e commando, op de zuidelijke dijk, trok in de morgen van de 2de november op (met in de spits de bij hen ingedeelde Nederlanders) en moest een zware slag leveren bij Dishoek. De Duitse batterij (W 11) die hier stond opgesteld, moest worden uitgeschakeld, omdat het de bevoorrading via Westkapelle bemoeilijkte. Na lange en dure strijd wisten de commando's 's avonds de batterij binnen te dringen en na nachtelijke gevechten was de batterij in de ochtend veroverd. De overige batterijen bleken minder verzet op te leveren en in de loop van de avond werd het dijkgat bij Vlissingen bereikt.
Het 41e commando, dat noordwaarts trok, kwam na de verovering van Domburg vast te zitten. Pas nadat een viertal tanks versterking brachten, kon de aanval worden ingezet op de batterij W 18, vlak onder Oostkapelle. Drie dagen duurde de strijd hier, waar de Duitse verdedigers de bosrijke omgeving bijzonder goed ter verdediging hadden ingericht en de omgeving met mijnenvelden hadden beschermd. Op 6 november legde de verdediging de wapens neer en op 8 november werd de laatste weerstand op het eiland gebroken.

Piet, 9 jarige jongen: " Domburg werd beschoten vanuit zee. We gingen in het dichtstbijzijnde huis naar binnen, tegenover het gemeentehuis. lk weet nog dat mijn moeder bezig was matrassen neer te leggen op een tafel teneinde daaronder enige bescherming te vinden. Op dat moment viel er een granaat bijna op de stoep van dit huis. Was dit projectiel in het huis ontploft dan zou niemand dit hebben overleefd. De luchtdruk als gevolg van de ontploffing gaf een gevoel alsof je door een reuzenhand werd dubbel-gevouwen. Hoewel ik enige meters van de tafel verwijderd stond, lagen nu de matrassen bovenop mijn hoofd en op dat van anderen. Na enige tijd, ik heb geen idee hoe lang, werd de matras boven onze hoofden weggehaald. Door een opening in het ingestorte dak kon ik, gewond aan het hoofd, de puinhopen verlaten via een afdakje."
Bron: Walcheren 40/45


 

Verhaal

Lees hier een Engelstalig verslag, afkomstig
van de site Combined Operations Command

Nederlandse militaire inbreng

Het Nederlandse legeronderdeel Prinses lrene Brigade deed niet mee aan de Slag om de Schelde. Wel deden vijfentwintig Nederlandse commando's inter-allied mee met het Engelse 47 Royal Marine Commando, dat op 1 november 1944 onder zwaar vijandelijk vuur op de kust van Walcheren landde. Hun groep heette Nr. 2 Dutch Troop en stond onder leiding van de Nederlandse kapitein Jan Linzel. Twaalf Nederlandse commandos landden in Vlissingen, dertien in Westkapelle. Het Britse opperbevel onder veldmaarschalk Bernard Montgomery beoordeelde de waarde van het aandeel soldaten van de kleinere bondgenoten zoals Nederland als beperkt. De Britse regering zag ze vooral als politieke eenheden met een symbolische functie. Mede doordat de vijfentwintig Nederlandse commando's - op twee na - niet in de frontlinie zijn gezet, is er bij deze slag geen van hen gesneuveld. Toch constateerde kapitein Linzel aan het eind van zljn lange militaire carrière, waarin hij onder meer in Brits-lndië tegen de Japanners en in Korea vocht, dat de gevechten op Walcheren in 1944 hem het meest hadden aangegrepen.
Bron: Zeeland bevrijd!


Royal Marines landing - Walcheren 1944 Bevrijding van Walcheren - Broken Dykes The Walcheren Landings - 1 nov. 1944
Bekijk de video Bekijk de video Bekijk de video

Water en vuur

Na de oorlog verschenen publicaties, verhalen, dagboeken, waarin de ervaringen van de Walcherse bevolking werden weergegeven. De orthodox-protestantse geloofsbeleving van velen komt daarin duidelijk naar voren. Hoe ervaar je de oorlog? Als een straf van God? Als een kwaad dat bestreden moet worden? Is de Duitse overheid van God gegeven of mag je je ertegen verzetten? Ter illustratie kunt u hier een hoofdstuk lezen uit 'Water en vuur', een herinnering aan de donkere historie van Walcheren 1944.


Wat gebeurde er in oktober 1944?

Waarnemingen van A. Korteweg, gedaan in zijn boek Oorlog aan de Scheldemond; hier verkort weergegeven in een overzicht, dat gaat over bommenwerpers en hun lading, kapotte dijken en overstroomd land, over wel of niet verzuipen, over nooddijken en Standrecht, over evacués en een Sprengkommando en op 31 oktober een waterstand van 2.32 boven AP. Lees dit overzicht.

 walcheren1944 RM

Zondag 8 oktober 1944: het effect van de overstroming wordt door verschillende ooggetuigen gemeld. ' 's Nachts was het water reeds in de Verbrande Hofweg gekomen en had daar 80 moffen uit de bunkerstelling daar verrast, welke op echte moffenmanier begonnen te brullen een ganse nacht, velen slechts in een onderbroekje, maar toch waren ze nog fanatiek genoeg om de kanonnen te redden, wat natuurlijk toch onzin was. Maar ze keken niet weinig lelijk.’  Zo ging de artillerieopstelling aan de Verbrande Hofweg verloren en bleven de bunkers leeg achter. De militairen waren met het geschut en de munitie tijdig naar Zuid Beveland uitgeweken.
'Vannacht reden de Duitsers volop om hun materiaal uit de Westhoek te redden' . Toen was het 's morgens een drukte van de moffen. Wagens vol kwamen er van de moffen, met bedden en dekens en ransels en keukenwagens, soms ook zoeklichten en kanonnen, daar vertrokken ze al mee naar Nieuwland. Van Biggekerke kwamen er toen ook veel, de boeren hadden het toen druk om ze weg te brengen. Dit was echt de terugtocht van de moffen. [ook naar Zoutelande werd veel materiaal afgevoerd] lk heb de moffen nog nooit zo hard zien werken, het ging om hun hachje.’
Bron: Koudekerke en de Tweede Wereldoorlog

 

* Ooggetuigen aan het woord over de bombardementen, die ten doel hadden Walcheren onder water te zetten en zo de Duitsers te verjagen.

 

* Gedeelte uit de Official history of the Canadian Army Chapter XV : Planning the Scheldt Battle


souburg 021144 pows raketbeschieting walcheren Walcheren Prisoners

Bombardement op Biggekerke

Op zondag 17 september startte de operatie Market Garden. Op deze dag werden tussen 18.58 en 19.40 uur de eerste doelen voor de Britse Bomber Command aangevallen. Dat gebeurde om Walcheren voor een later offensief stormrijp te maken. Naast de aanval op de marine kustbatterij Zoutlande waren twee andere vluchten gericht tegen opstellingen van de veldartillerie op het platteland. Tussen Valkenisse en Biggekerke werd een dummy batterij door 28 Lancasters aangevallen. Hierbij werd het westelijk deel van Biggekerke gebombardeerd, waarbij de bevolking met 46 dodelijke slachtoffers,zwaar werd getroffen.
Bron: Stg Bunkerbehoud, Mededelingenblad juli 2011

 

Biggekerke, Zondag 17 september 1944. De geallieerden bombarderen Duitse stellingen langs de Walcherse kust bij Biggekerke. Althans, dat denken ze. Echter, wat er nog staat zijn nepkanonnen, het echte geschut is na de geallieerde landing op de Normandische kust weggehaald. Het was een mooie zomeravond met een strakblauwe lucht, onschuldig bijna, kinderen speelden nog buiten na het avondeten. Tot er ‘kerstbomen’ uit de lucht vielen.” Wat me opvalt is dat vrijwel iedereen meteen in de gaten had dat die uitgeworpen ‘kerstbomen’ markeerlichten waren, voor de bommenwerpers die eraan kwamen. In veel verhalen is ook sprake van schuilkelders. Vaak primitief, met een dak van stro. Maar het geeft wel aan dat de burgers met oorlogsgeweld rekening hielden. Dat het meteen zo’n zwaar bombardement zou zijn, dat was door niemand te voorzien.  Het dorp wordt zwaar getroffen. Er is sprake van 169 ton aan brisantbommen, die op Biggekerke worden gegooid. Vijfenveertig dorpelingen komen om het leven.

 
Lange tijd kreeg het bombardement op Biggekerke niet veel aandacht. Inmiddels is dat anders, met een jaarlijkse herdenking. Dit jaar verscheen er ook een bundel met ruim dertig interviews met ooggetuigen: nu allemaal achter in de zeventig of ouder, toen kinderen en jong volwassenen.

Bron: Zeeland geboekt -2014 


Het gezin Reinhoudt was via Vlissingen en Biggekerke terechtgekomen in de boerderij van de familie Dekker op Krommenhoeke. Daar zaten nog zestien mensen die beschutting hadden gezocht. De boerderij stond rondom in het water, maar bleef redelijk droog omdat hij op een hoger punt stond. Toch hadden eb en vloed vrij spel in de woonkamer.

In Biggekerke had het gezin het bombardement meegemaakt in een soort Duitse geschutsstelling. Die was rondom ietwat beschut met een kleine aarden wal. Ook enkele Duitsers hadden er een veilig heenkomen gezocht. Ze vertelden geen opwekkende verhalen, weet de toen 8-jarige Co zich te herinneren. 'Westkapelle was voor ons relatief verweg. Maar bij het bombardement op Biggekerke ben ik echt bang geweest.

De taktiek van geallieerden leek geslaagd, want dagelijks vluchtten Duitsers in kleine bootjes. Bij hoogwater ging dat best, maar bij laagwater liepen ze nogal eens vast op het erf van de boerderij. Zodra het mogelijk was gingen de ouders van Co op zoek naar hun familie uit Westkapelle. Met de kano, ondanks dat moeder niet kon zwemmen. De familie bleek uitgeweken naar Oostkapelle. Ze hadden geluk gehad.

Bron: De Slag om de Schelde, 2009



"Op de dag van de aanval op Walcheren (1 november) vond in het begin van de middag een gesprek plaats tussen de Seekommandant en Gen.Lt. W. Daser. Daser was op dat moment op de hoogte van de landingen bij Vlissingen en Westkapelle. Hij gaf ín dit gesprek te kennen dat, ondanks een afgeslagen Canadese aanval over de Sloedam, hij de toestand somber inzag. Het was niet zozeer de geallieerde kracht die hem somber stemde, als wel de loyaliteit van zijn eigen 70. Infanteríe-Division. Hij verwachtte op 1 november dat Walcheren het nog geen 24 uur zou uithouden tegen de geallieerde druk. Waarschijnlijk heeft hij toen de geallieerde troepen eerder overschat, dan zijn eigen troepen onderschat. Het waren de landmacht en marine die waren ingezet voor de verdediging van Walcheren; de Luchtmacht speelde, op Stützpunkt Hamster na, geen rol."
Bron: Atlanikwall Zeeland en Vlaanderen


Biggekerke bomb 17-9-44 waarschuwing Noorse commandos 2 Noorse commandos Domburg

Bij Westkapelle, aan beide zijden van het gat in de dijk, landen terzelfdertijd commando's.  Pas twee dagen later maken de Vlissingse en Westkapelse invasietroepen contact in het badplaatse Zoutelande. De Canadezen op Zuid-Beveland zien kans om met hulp van een Nederlandse gids door het ondiepe water van het Sloe te waden. De Sloedam is te goed verdedigd.
In Vrouwenpolder, aan de noordpunt van Walcheren, geven de laatste Duitsers zich op 8 november over. 'Om 8 uur 37 meldt onze laatste zender op het eiland Walcheren zich af,' stelt het oorlogsdagboek van het Duitse opperbevel op die dag droogjes.
Bron: Vijftig jaar later, auteurs: Frits Groeneveld & Menno Steketee


dutch territoryIt is ironic that we were trained for mountain warfare and fought our first battle up to our chest in sea water! We were proud and pleased that at long last we had made a contribution by our part in the liberation of the Scheldt Estuary, regarded as "a victory of the first importance". Nederlanders friends"Flushing" was awarded as a Battle Honour and proudly takes its place with the Honours of The Royal Scots (The Royal Regiment), Britain 's oldest infantry regiment raised in 1633.
Second World War Memoirs of JOE BROWN

 

Lees hier meer uit zijn memoires over de verovering van Hotel Britannia, Vlissingen en hier over de acties rond de bevrijding van Middelburg.

Meer over de bevrijding van Vlissingen, in woord en beeld, vindt u op de afzonderlijke Vlissingen-pagina's.


61 serooskerke gewonden

 

 

 

Een 45 jarige vrouw: "Toen de colonne een kwartier later Serooskerke in zuidelijke richting verliet, moest ter hoogte van café 'Veldzicht' de eerste buffalo uitwijken voor de boot van de caféhouder die van de andere kant kwam. De 2e buffalo, de ‘Conqueror' die niet hoefde uit te wijken, liep op een onder water liggende granaat en werd met kracht opgeblazen. De Duitsers hadden een grote granaat van de kustartillerie als boobytrap geplaatst en de eerste buffalo had dus geluk gehad. Negentien mannen werden gedood en negen gewond, waarvan er later nog een overleed. De tocht werd onmiddellijk afgebroken. De gewonden werden in een van de buffalo's gelegd en in Serooskerke verzorgd, waarna de buffalo's rond 15.00 uur naar Domburg terugkeerden.( 8 november 1944)
Bron: Walcheren 40/45


Bevrijding Walcheren [zonder geluid] Commando's vallen Walcheren aan Puinhoop na de bevrijding

 

Terug hoofdpagina2