Walcheren


Titelfoto walcheren bevr

 

Obergefreiter Anton Steinle: 'ln juli 1944 kwam ik met vijfhonderd man in Goes aan; vandaar gingen we naar Walcheren. lk werd ingekwartierd bij de boeren Brasser en Dekker in de buurt van de tankval tussen Abeele en Koudekerke. Onze gevechtspost was bunker 180 in Abeele, aan de weg naar Vlissingen; hij staat er nog steeds. Bij het bombardement van 3 oktober 1944 zal ik ook bij die tankval. De Geallieerden hebben toen pamfletten uitgeworpen. Eten kregen we uit de veldkeuken, we kregen alleen witbrood omdat we een zogenaamde Maaglijdersdivisie waren. Rond 10 oktober 1944 werden we verplaatst naar Wemeldinge. ln de nacht van 29 op 30 oktober kwamen we over de Sloedam weer naar Middelburg; later betrokken we een stelling bij Kleverskerke.  We hadden de man nog maar vijf patronen, zodat verdere verdediging niet mogelijk was. Op 5 november 1944 hebben we ons overgegeven.'
Bron: De Wete (HHK Walcheren), nummer 4 - 1997

Afgezien van het bataljon marinepersoneel dat de zware kustbatterijen bediende, en onderdelen van de 64e infanteriedivisie die naar Vlissingen waren uitgeweken, waren de Duitse troepen op Walcheren geen eerste klas strijdkrachten. De 70e infanteriedivisie bestond voor het grootste deel uit maagpatiënten (vandaar de bijnaam 'wittebroodsdivisie'), terwijl de twee in de duingebieden opgestelde bataljons van het 89e Festung-Stamm-Regiment ook vele minder valide manschappen telden. Eind oktober vatte de nieuwe bevelhebber van de legergroep H, generaal Student, het plan op om het 6e parachutistenregiment met marinevaartuigen van de Zuidhollandse eilanden naar Walcheren over te brengen. Gelukkig heeft deze elite-eenheid, waarmee de Canadezen bij hun opmars naar de Kreekrakdam al zoveel te stellen hadden gehad, haar bestemming niet meer bereikt.


Een stroom van ellende zoekt een veilig heenkomen in Goes
De Duitsers willen een groot deel van Walcheren leeg hebben. De bevolking van Middelburg en Vlissingen krijgt de opdracht te evacueren naar Zuid-Beveland of naar Bergen op Zoom. Naar welk adres? Zoek het zelf maar uit. Nu het er de schijn van heeft dat de intocht der bevrijders slechts een kwestie is van een aantal dagen, hooguit een week, voelt vrijwel niemand ervoor te vertrekken. Alleen wie onmisbaar is of niet in staat om te reizen, mag van de bezetters blijven. Dat blijkt een rekbaar begrip. Gemeenteambtenaren schrijven de vingers blauw aan bewijzen van vrijstelling van de evacuatieplicht. Voor vervoer is gezorgd. ln de eerste evacuatietrein uit Vlissingen zitten slechts negentien passagiers. ln de tweede vijftig. Nog steeds veel te weinig, vinden de Duítsers. Ze laten de trein ontruimen. De evacués moeten maar gaan lopen. ln Middelburg verschijnen dertig personen op het station, maar geen trein. De animo is mede daarom zo gering, omdat geallieerde vliegtuigen vooral op de Sloedam treinen bestoken. Het is levensgevaarlijk daar naar Zuid-Beveland over te steken. Sommigen proberen het te voet. Op 10 september komt een stoet van enkele honderden lopend in Goes aan, hun hele hebben en houden in kinderwagens en op fietsen. ,,Een stroom van ellende" noteert een Goesenaar.


Lees meer...

Dagboek Veere-Gapinge

Ter illustratie van gebeurtenissen die uiteindelijk geleid hebben tot de bevrijding van Walcheren (en Zeeland) volgen hier, geordend op dag, beschrijivngen van de situatie rondom Veere, opgetekend door Ad van Dijk, huisarts te Vlissingen en weergegeven in het boek De dokter en de oorlog.
Hieronder beelden van de situatie in en rond Gapinge

 

11 oktober
{AC}Plotseling zie ik door de takken een Mosquito laag overkomen die een bom gooit op de zeedijk tussen de Kanepolder en ons [Op boerderij 't Essenhof, achter de zeedijk bij Gapinge]. Na een paar minuten komen de eerste bommenwerpers van boven zee. Het zijn Lancasters, de viermotorige werkpaarden van de R.A.F., te herkennen aan hun dubbele richtingsroer. Ze vliegen alleen of met een paar achter elkaar in een lijn loodrecht op de dijk op zo'n 2000 meter hoogte. Ieder laat een snoer bommen vallen van een stuk of vijftien. Ze slaan dwars over de dijk in de grond, maar ontploffen niet.
Zo graven ze dus een geul dwars door de dijk en de schorren. Na de aanval komen een paar jagertjes laag boven zee de zaak in ogenschouw nemen en waarschijnlijk foto's maken.

Lees meer...

Inundatie

 Walcheren posterIn de laatste week van oktober heeft het water zijn hoogste peil bereikt. Ongeveer zeventig percent van het eiland staat dan onder water, alleen het gebied rond Nieuw- en Sint-Joosland en Arnemuiden blijft droog. Plus de hoge delen van het duingebied en de kernen van de steden en de meeste dorpen. Het is dan inmiddels zo hoog gestegen, dat ook de buitenwijken van Middelburg ontruimd moeten worden. Verrast door het water dat door het gat in de dijk bii Ritthem komt, moeten ook de bewoners van de Oude Vlissingseweg, de Segeersingel en de Seisweg de stad invluchten. De binnenstad raakt afgeladen vol. Behalve met mensen uit de buitenwijken zijn er vluchtelingen uit Vlissingen. In Middelburg wordt elk groot gebouw dat bewoonbaar gemaakt kan worden, gevorderd voor het herbergen van evacués. Volgens het verslag van  F. Koene - kort voor de bevrijding tot waarnemend burgemeester benoemd omdat NSB-burgemeester Meerkamp van Embden op de vlucht slaat - gaat het om achttien gebouwen, waaronder de Noorderkerk, de Doopsgezinde kerk, het gymnasium, de rijkskweekschool en drie bewaarscholen. Bovendien worden alle leegstaande huizen van geëvacueerde Middelburgers gevorderd en desnoods opengebroken om er evacués in te herbergen. Op 11 oktober telt de stad al zo n zesduizend vluchtelingen en in de weken daarna verdubbelt dat aantal bijna tot circa tienduizend.

Lees meer...

Koudekerke tijdens inundatie

 Uiteindelijk, toen de geallieerden de dijken hadden gebombardeerd, lag Koudekerke ineens als een echt eiland in zee, met alleen nog een deel van de dorpskom boven water. Daar hokten zo’n tweeduizend mensen samen, dorpelingen en vluchtelingen opeengedrongen in de huizen om het dorpsplein. Met de Michaëlskerk als opslagplaats voor levensmiddelen, een wegkruising als haven, en het gemeentehuis als noodhospitaal. In elk huis vonden meer dan tien, soms wel twintig mensen, onderdak. Café Centraal herbergde er uiteindelijk zeventig. De elektriciteit viel uit en er dreigde gebrek aan water. In die penibele situatie kwam de dorpskom, volgepropt met mensen en vee, zwaar onder vuur te liggen van geallieerde jachtvliegtuigen en vervolgens van de uit Westkapelle oprukkende bevrijders.Vooral de nacht van 3 november verliep dramatisch. Er explodeerde toen ook een villa die dienst deed als munitiedepot. Die dagen werden 42 woningen totaal vernield. Veertien inwoners verloren het leven als gevolg van luchtaanvallen en artilleriebeschietingen, tweederde van het totaal aantal burgeroorlogsslachtoffers in het dorp. „Geen andere plattelandsgemeente op Walcheren is zo zwaar door de artillerie beschoten als Koudekerke.” En dat terwijl in het dorp nog hooguit vijftien Duitse soldaten huisden. In zijn dagboek vroeg gepensioneerd huisarts Janco van der Harst zich wanhopig af of de geallieerden hun verstand hadden verloren.

 

Lees meer...

Walcheren in kaart

Onderstaand een serie (detail)kaarten met betrekking tot de bevrijding van Walcheren, waaronder begrepen voorbereidingen (kaarten over de Duitse versterkingen) en de inundatie van het eiland. Klik op een thumbnail als u een kaart afzonderlijk wilt bekijken.

 

Lees meer...