Bunkers: Dishoek en Koudekerke

Stp Fidelio
BunkerM159De bunkers in Dishoek maken deel uit van een heel bijzonder gebied wat gelegen is tussen de hoge duinovergang van Groot Valkenisse tot de duinovergang bij het Pannenkoekenhuis/ Eetcafé Duinlust en is het best bewaarde oorlogsgebied. De Marine Seeziel Batterie "Knorr" heeft een grote rol gespeeld in de strijd met de geallieerde strijdkrachten ingezet bij de landingen bij Westkapelle en het herinnert aan de slag om de Schelde. Het verbergt de voormalige Duitse Weerstandsnesten Fledermaus, Carmen en het Stützpunkt en kustbatterij Fidelio. 15 zware Ständige bunkers zijn hier bewaard gebleven met daarnaast vele betonnen, gemetselde en gegraven veldstellingen waar op 2 en 3 november 1944 vele levens verloren gingen bij de betrokken partijen. Talloze met het blote oog waarneembare sporen getuigen nog aan dit bloedige conflict. Opvallend is de combinatie van de geschutsbunkers M170 in twee uitvoeringen. Twee zijn gebouwd in een volledig rond "front" en de andere hebben een "neusje". Maar de echte zeldzaamheid is de overgebleven hospitaalbunker van het type M 159. Bunkertype M 159 is een Gefechtsverbandplatz in Stützpunkt Fidelio. Deze bunker is waarschijnlijk nog het enige resterende exemplaar in de hele Atlantikwall. Voor de rechteringang liggen nog de originele tegeltjes terwijl de linkeringang dichtgemetseld is. De bunker en het terrein zijn niet vrij toegankelijk voor publiek. Er is wel deelname aan een rondleiding mogelijk.
Tot 1983 waren deze bunkers in gebruik bij de Koninklijke Marine en was het de bedoeling om de overblijfselen uit de Tweede Wereldoorlog op te ruimen. Dit is gelukkig niet gebeurd doordat de burgemeester Tin Plomp van de voormalige gemeente Valkenisse geen toestemming gaf om met graafmachines de duinen te betreden. De voormalige weerstandsnesten Fledermaus en Carmen hebben inmiddels de monumentenstatus toegewezen gekregen. Meer weten? Lees verder

De Duitse marine eenheden die betrokken waren bij de gevechten in november op Walcheren: Marine Artillerie Abteilung 202 en Marine Flak Abteilung 810.


De verdediging van Koudekerke, Stp. Kolberg
Het Landfront was opgezet als lineaire verdediging, dat wil zeggen een zigzaglopende tankgracht met daarachter kazematten die het voorveld van de linie konden dekken. De verdediging werd primair gevoerd door kazematten voor mitrailleur. De mitrailleur deed haar intrede in de Eerste Wereldoorlog en bleek een geducht wapen. Dit was reden voor de Duitsers om in de Atlantikwall veelvuldig van dit wapen gebruik te maken en hier zware betonnen gevechtsopstellingen (Bunkers) voor te bouwen. Zo werd voor de opstelling van één mitrailleur maar liefst 600m3 beton gebruikt, waarbij het wapen werd opgesteld achter een enorm zwaar en kostbaar pantserschild. De verhouding tussen de kostprijs van de mitrailleur en de bouwkosten voor de bunkeropstelling lijkt hiermee tamelijk uit het lood. Op plaatsen waar de tankgracht bestaande wegen kruiste werd ervoor gekozen het merendeel van de bruggen over de gracht te slechten. Slechts de meest belangrijke wegen bleven berijdbaar. Omdat deze een aanvaller met tanks en pantservoertuigen een snelle toegang tot de vesting boden, werden de bruggen voorzien van springladingen en gedekt met antitankgeschut.
Koudekerke, door de Duitsers aangeduid als Stützpunkt Kolberg, werd verdedigd door vijf mitrailleurkazematten (type 623 en 630) en drie geschutsbunkers (type 631 en 625) met antitankgeschut. De kanonkazematten hadden een schootsveld over de Middelburgsestraat en de oude Provinciale weg.
Bron: paneel stichting Bunkerbehoud



De opbouw van de verdediging
De ruggengraat van het Landfront werd gevormd door de gevechtsbunkers die flankerend achter een natte tankgracht stonden opgesteld. Vanuit de kazematten kon het voorveld met de daar gelegen mijnenvelden onder vuur genomen worden zodat het voor infanteristen moeilijk werd de linie te naderen. Langs de westelijke kilometers van het Landfront werden vooral kazematten gebouwd warin een zware mitrailleur stond opgesteld. Bij bruggen over de tankgracht werden bunkers opgestelt met antitankgeschut om te verhinderen dat zwaar materiaal zoals tanks de vesting konden binnenrijden. Hiertoe waren ook allerlei wegversperringen aangebracht. Alle kazematten langs het Landfront waren van een gestandaardiseerd bunkertype. Hierdoor wist men van te voren hoeveel beton, staaldelen, inrichtingsstukken en arbeiders de bouw van een bunker vergde en kon de constructie betrekkelijk snel gerealiseerd worden.
Landfront Koudekerke5< Kazemat 623, M.G.-Schartenstand mit Vorsatzplatte.
Deze bunkers zijn bomvrij uitgevoerd met wanden en daken van minstens 2 meter dik gewapend beton. Van dit type zijn in totaal 6 exemplaren langs het Landfront gebouwd. In tegenstelling tot de kazematten van het type 630 stond de mitrailleur achter een slechts 6 cm dikke pantserplaat opgesteld. Door deze kwetsbare bescherming mocht dit type bunker niet als frontaal vurend worden opgesteld, maar alleen flankerend. Dat houdt in dat de schootsopening van de bunker niet direct richting de vijandzijde was gericht, maar daarvan enigszins was afgeschermd. Het personeel van de bunker bestond uit 6 soldaten en had een eigen woonruimte met bedden, kasten, tafels en krukjes ter beschikking. In dit bunkerontwerp was een aparte bergruimteLandfront Koudekerke2 voor de munitievoorraad opgenomen, alsmede een toegangspartij en een schietgat om de ingang van de bunker te verdedigen. Ten behoeve van waarnemingen waren een periscoop en een open waarnemingspost aanwezig.
Geschutsbunker van het type 631 >
Schartenstand für 4,7cm Festungspak (t), specifiek ontworpen voor een vuurmond van Tsjechische makelij. Het betrof hier een modern, snelvurend antitankkanon met een kaliber van 4,7cm, dat door de
Duitsers massaal was buitgemaakt. De effectiviteit van het wapen was tamelijk beperkt, omdat deze eigenlijk alleen inzetbaar was tegen licht gepantserde voertuigen.


 

bunker Koudekerke2Toelichting

134K (1x) Küchenunterstand
134S (1x) Verwundetensammelstelle
 198 (1x) Wasservorratsstand
 600 (1x) Geschützstand für 5 cm Kw.K. mit Munitionsraum und Mannschaftsunterstand
 621 (1x) Gruppenunterstand
 623 (5x) Maschinengewehr Schartenstand mit Vorsatzplatte
 625 (1x) Schartenstand für 7,5 cm Pak 40
630 (3x) Maschinengewehr Schartenstand
 631 (1x) Schartenstand für 4,7 cm Festungspak 26 (t)
T Kabelschaltstelle (telefoonschakelbunker)

(Bron: Koudekerke in de Tweede Wereldoorlog door Hans Sakkers en Karel Noorlander, 2013)

Terug hoofdpagina